فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موضوع و محور گفتار پیش‌رو، کتیبۀ نویافته‌ای است که در تیرماه 1401 در تنگه‌بلاغیِ دشت پاسارگاد برای نخستین‌بار مشاهده گردیده است. این کتیبه به خط فارسی‌میانه ‌(پهلوی‌کتابی) با سنت ساسانی به تحریر درآمده است که با عرض 40 و طول 90‌سانتی‌متر، دربردارندۀ سه قاب و سه‌ نوشتار است. بخش اصلی کتیبه، قاب میانی است که با هشت‌سطر، به‌صورت عمودی تحریر شده است. قاب‌های جانبی در بالا و پایینِ نوشتۀ میانی، دیده می‌شوند و به‌صورت افقی تحریر شده‌اند. قاب بالا دربردارندۀ سه‌سطر و قاب پایین به‌نظر می‌رسد سه‌سطر داشته است. این‌که کتیبه در چه زمانی نوشته شده و به چه فرد یا افرادی تعلق داشته است؟ پرسش‌های اصلی پژوهش به‌شمار می‌روند که محتوای کتیبه خود بدان‌ها پاسخ می‌دهد. در دشت پاسارگاد، پیش‌تر نیز پنج کتیبۀ پهلوی شناسایی و خوانش شده است؛ این پنج کتیبه که در منطقۀ موسوم به «تل‌تخت» در سال‌های 1961 تا 1963م. کشف شده است در شمار گورنبشته‌های پهلوی محسوب می‌گردند. کتیبۀ پژوهش حاضر، اما محتوایی متفاوت از کتیبه‌های تل‌تخت دارد و آن‌گونه که مشاهده خواهد شد در آن از ساخت پل و بندی باستانی سخن رفته است که به‌نظر می‌رسد به روزگار «خسرو اول انوشیروان» تعلق داشته است. نکتۀ جالب این‌که پیش از کشف این کتیبۀ باستان‌شناسان پایگاه میراث جهانی پاسارگاد پی و شالودۀ پل و فراز-راهی باستانی را درست در زیر کتیبه و برروی رودخانۀ پلوار، مشاهده و مستندنگاری کرده بودند؛ بنابراین کشف این کتیبه اهمیت و ضرورت پرداختن بدان را به‌ویژه از منظر باستان‌شناسی و حفاظتی دوچندان می‌کند. پژوهش حاضر به‌صورت میدانی و اسنادی‌ (کتابخانه‌ای) انجام شده است. باتوجه به این‌که این کتیبه در معرض فرسایش شدید قرار داشته است، نگارندگان با تهیه قالب از آن، کوشش کردند تا جدای از خوانش بهتر، گام مؤثری در جهت حفاظت از آن برداشته شود.