فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شاید در ظاهر چنین به نظر برسد که در روساخت روایی متن­های روایی منظوم فارسی که انگیزه­ای تعلیمی دارند تفاوتی دیده نمی­شود و هدف خالقان این آثار ایجاد متنی روایی به‌ قصد انتقال پیامی اخلاقی به مخاطب بوده است، اما تعمق در ژرف ­ساخت گفتمان در این آثار نشان می­دهد که فرآیند تولید معنا در هریک از این آثار مبتنی بر الگوهای گفتمانی و نظام­های ساختاری منحصربه‌فرد است؛ به­ طوری­ که هر متن دارای یک نظام گفتمانی متمایز است. همچنین کارکرد قصه به‌عنوان ظرف در این آثار وجوه متعددی دارد که تنها بامطالعۀ ژرف­ساخت گفتمان می‌توان به این تمایزها دست ‌یافت. بر همین اساس در پژوهش حاضر برآنیم تا با عبور از روساخت روایت­های منظوم به تبیین نظام ساختاری چندی از این آثار بپردازیم به‌ طوری‌ که انتهای پژوهش شاهد ترسیم نظام گفتمانی در هریک از این آثار باشیم. نتایج پژوهش حاضر که به شیوۀ توصیفی- تحلیلی فراهم آمده است نشان می­دهد که چهار گونه نظام گفتمانی: «نظام رشد پلکانی پیام با تأکید پربسامد یک بن­مایه»، «مقدمه­چینی روایی و بیان توزیعی پیام»، «توسعۀ پیام با لحنی خطابی به انگیزه اقناع مخاطب» و« نظام گفتمان اخلاقی دَوَرانی - مناسبتی» در متون منظوم تعلیمی فارسی وجود دارد.