فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بسیاری از شاعران برای بیان اندیشه­‌های خود فنّ مناظره را برگزیده‌­اند. از آنجا که گسترده‌­ترین افق شعری فارسی متعلّق به نوع  غنایی است، تعداد بسیاری از مناظره­‌های فارسی نیز زیرمجموعۀ این نوع ادبی قرار گرفته‌اند. شاعر در این مناظره­‌ها میان عاشق و معشوق گفت‌وگو یا پرسش و پاسخی ترتیب می‌­دهد و هرطرف می‌­کوشد با برتری­دادن دیدگاه­‌های خود، حریف را قانع یا به پذیرش نظر خویش مجبور کند. شاعران معاصر نیز در اشعار خود به‌فراوانی از مناظره استفاده کرده‌­اند؛ امّا بیش از آنکه به تفاخر و رقابت با طرف مقابل بپردازند، به گفت‌وگو و تعامل پرداخته‌­اند و کوشیده‌­اند فضایی برهانی تشکیل دهند. پژوهش حاضر با شیوۀ توصیفی-تحلیلی انجام شده و به این پرسش‌ها پاسخ داده است که مناظره­های عاشقانه در غزل سبک عراقی با مناظره­‌های عاشقانۀ غزل معاصر چه تفاوت‌­هایی دارند و علّت پیدایش این تفاوت‌­ها چیست؟ سپس به این نتایج دست یافته که غزل معاصر به دلیل دگرگونی­‌های حاصل از شرایط سیاسی و اجتماعی ایران و در نتیجۀ تغییر جهان‌بینی شاعران، به گفت‌وگو روی آورده و با تغییر جایگاه معشوق و فردیّت­‌یافتن وی، تغییرات بنیادین در غزل­‌های مناظره­ای معاصر ایجاد شده است؛ به­‌گونه‌­ای­ که غزل‌های مناظره‌­ای معاصر از نظر ساختار، موضوع و محتوا، جنسیّت عاشق و معشوق با غزل­‌های مناظره‌­ای سبک عراقی تفاوت دارند.