فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه هریک از قلمروهای مختلفِ نظری و پژوهشی ادبیّات می­‌کوشند از منظری متفاوت و البتّه نظام‌­مند، آثار ادبی را تحلیل کنند. تدوین چارچوب نظری، تحلیل‌­های روشمند، ارائۀ نتایجی مدوّن و پرهیز از آراء ذوق‌مبنا، اساس بسیاری از تحقیقات ادبی روزگار کنونی است؛ یکی از این قلمروها، نشانه­‌شناسی است. نظام پیوندِ دلالتی در ادبیّات یا همان ربط میان دالّ و مدلول، محمل درخور توجّهی برای نشانه­‌شناسان بوده است که از زوایای مختلفی به متون ادبی ورود کنند. از جمله کسانی که اعتقاد داشت باید از دلالت­‌های ظاهری شعر گذشت و به سطح دیگری از دلالت رسید، ریفاتر است. وی با تمرکز بر خواننده (خاصّ) و متن، بر شمردن فرآیندهای سه­‌گانه در زبان شعر، تبیین سطح ظاهری و سطح پس‌­­کنشانه، هپیوگرام و ماتریس، تلاش کرد کارایی چارچوب نظام­‌مند نظریّۀ خویش را نشان دهد و از این راه، چگونگی انتقال مدلول­‌های متن را برای خوانندگان، به‌­خصوص خوانندگانی که به تعبیر او از توانش ادبی برخوردار نیستند، تبیین کند. در این پژوهش، نی‌­­نامۀ مولوی و مثنوی فصل وصل قیصر امین­‌پور را که به موضوع «وصال» پرداخته­‌اند، بر اساس نظریّۀ ریفاتر تحلیل و مقایسه کرده و با ترسیم منظومه‌­های توصیفی، هیپوگرام و ماتریس آن‌ها، نشان داده‌­ایم این دو متن به‌رغم داشتن کمینه‌محتوای واحد، یعنی وصال، دو دیدگاه متقابل را بیان کرده­اند. منظومه‌­های توصیفی فصل وصل اگرچه از نظر تعداد کمترند، امّا از تنوّع بیشتری برخوردارند؛ همچنین هیپوگرام‌­های این سروده گسترده‌ترند. علاوه بر آن، واژگان غیر دستوری و نوواژگان نیز در سرودۀ امین­‌پور در مقایسه با نی‌نامه بسیار چشمگیرتر است.