فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دست­نوشته­­های کهن با ارزش­های گوناگون خود، از جمله به دلیل نزدیکی به زمان و زبان مؤلّف، در تصحیح متون نقش مهمّی دارند؛ به‌ویژه وقتی امانت­داری کاتب، اعتماد مصحّح را به خود جلب کند، نسخۀ اقدم می­تواند بیش از نسخه­های دیگر مورد اطمینان قرار ­گیرد. نمونه­ای کم­نظیر از این دست‌نوشته­ها، نسخۀ­ کهن بخشی از شرح تعرّف لمذهب التّصوّف، ‌یکی از منابع مهم و اوّلیّۀ تاریخ عرفان و تصوّف است که در موزۀ ملّی کراچی نگهداری می­شود. این دست­نوشته، مکتوب در 473ق و دومین نسخۀ تاریخ­دار فارسی و شناخته­شده در جهان است. مقابله و سنجش این بخش با متن چاپی شرح تعرّف، نشان می­دهد که این متن از جهات گوناگون از اصل خود فاصله گرفته است. ما نسخۀ کراچی را با شرح تعرّف چاپی سنجیده و نشان داده­ایم که برخی واژه­های گویشی، واژه­های خاصّ فارسی و عربی، ویژگی­های زبانی و دستوری کهن و عبارت­های اصیل، به دست کاتبان، دستخوش تبدیل شده­ و تغییر یافته‌اند؛ چنان‌که متن چاپی، بسیاری از خاصّه­های زبانی و سبکی خود را از دست داده است. ما در این مقاله، علاوه بر نشان‌دادن ارزش­های این دست‌نوشتۀ کهن، بعضی از ابهامات و خطاهای راه­یافته در متن چاپی را نیز نشان داده­ایم و امیدواریم که این کار در تصحیح متن چاپی برای آیندگان سودمند باشد.