رمزگشایی و تحلیل شخصیّت در قصّه عامیانۀ کامروپ و کاملتا

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه سلمان فارسی کازرون

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه سلمان فارسی کازرون

doi
10.22059/jpl.2021.313458.1819
چکیده

قصّه­های عامیانه بخش مهمّی از ادبیّات عامّۀ ایران‌زمین را تشکیل داده است. بررسی علمی این‌گونه متون، صرف­نظر از جنبۀ ادبی آن، راهگشای دستیابی به اسرار و رموز زندگی پیشینیان و ظرافت­های فرهنگی مردم در گذشته­های دوردست است. نسخۀ خطّی کامروپ و کاملتا، داستانی عامیانه است که  دست‌نویسی از آن در روزگار صفویّه و در دیار هند به قلم فردی به نام فائزنظر نگاشته شده و در این مقاله معرّفی شده است. قصّۀ کامروپ سرگذشت راجه­زاده­ای است که در هوای دستیابی به معشوق، سلطنت را ترک می‌کند و به همراه تنی چند از یاران، به راهی دور و مخاطره­انگیز پای می­نهد. او سرانجام پس از تحمّل رنج فراوان در کشاکش طبیعت و تقدیر، به وصال می­رسد و به دیار خود بازمی‌گردد. موجودات خیالی و به‌ویژه پری، در این قصّه نمودی بارز دارند. پژوهش پیش­رو می­کوشد بر بنیاد روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به نشانه‌های درون‌متنی و تکیه ‌بر منابع برون‌متنی، تحوّل برخی شخصیّت­ها در جریان سفر قهرمان را بررسی کند و نشانه­های اسطوره­ای و فرهنگی آن را تبیین و تحلیل کند. هدف کلّی، نشان‌دادن ارزش و غنای ادبی قصّه و ارتباط مضمون آن با بافت اجتماعی سرزمین هند و نظام فرهنگی آن است. با تحلیل این قصّۀ هندی  دریافته شد که گذر از آب به ­عنوان یکی از الگوهای آزمایش، در قصّه به‌ کار رفته است. همچنین می‌توان دریافت که روابط حاکم بر عناصر قصّۀ کامروپ، انعکاسی از اجتماع هند است که بازتاب آن از گیتی قصّه سر برآورده است.