ارزیابی اثرات هیدرولوژیکی بهره‌برداری تک گزینی جنگل بر رواناب سطحی و رسوب (مطالعۀ موردی: جنگل خیرود)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مهندسی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران.

2 استاد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران.

3 دانشیار گروه مهندسی احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران.

4 دانشیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران.

doi
10.22059/jne.2017.218576.1264
چکیده

کاهش پوشش جنگلی و گیاهی در اثر بهره­برداری، عمدتاً باعث افزایش حجم رواناب سطحی می­شود. یکی از روش­های بهره­برداری جنگل، در شمال ایران به شیوۀ گزینشی است. این تحقیق در بخش گرازبن جنگل آموزشی و پژوهشی خیرود، با هدف تعیین تأثیرات بهره­برداری گزینشی بر حجم رواناب سطحی، ضریب رواناب و غلظت رسوب، انجام شده است. بر این اساس پلات­های دو متر مربعی و در قالب چهار تکرار در دو منطقأ شاهد (بدون بهره­برداری) و منطقۀ بهره­برداری شده به روش تک گزینی در دو کلاسه شیب 0-20 % و 20-40 % ایجاد شد و بارندگی­های طبیعی به وقوع پیوسته از آذر 1393 تا آذر 1394، برای تعیین میزان رواناب سطحی و میزان رسوب، اندازه­گیری شدند. نتایج تحقیق بیان­گر عدم تأثیر معنی­دار (05/0Pvalue≥)، تغییر پوشش تاجی و علفی در اثر بهره­برداری و شیب، بر میزان رواناب سطحی و رسوب است. همچنین نتایج نشان داد تغییر فصل، تنها بر میزان رسوب معنی­دار بوده است. میزان رواناب، ضریب رواناب و غلظت رسوب در منطقۀ بهره­برداری شده به روش تک گزینی، به ترتیب 4/1، 3/2 و 16/1 برابر بیشتر از منطقۀ شاهد (بدون بهره­برداری) بوده است. همچنین نتایج تجزیۀ واریانس رگرسیونی نشان داد که بین میزان بارندگی و میزان رواناب، ارتباط معناداری (05/0Pvalue≤) وجود دارد.