فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تأثیر اراده در اعمال حقوقی به عنوان اصلی کلی و عام پذیرفته شده است؛ افراد با اراده خود، الزامات و تعهداتی برای خود و دیگران ایجاد می‌کنند و در چارچوب عقود و ایقاعات، در قلمرو قانون نیروی الزام‌آور نسبت به اراده خود دریافت می‌کنند. اراده که متشکل از عنصر قصد و رضاست، در ایجاد تعهدات نقش اساسی دارد؛ به عبارت دیگر، هر یک از عناصر اراده یعنی قصد و رضا در سرنوشت عمل حقوقی از حیث حکم بطلان یا عدم نفوذ آن مؤثر است. ماهیت این تأثیرگذاری و ضمانت اجرای فقدان هر یک از شرایط اساسی تحقق اراده در عقود، مورد بررسی فقها و حقوقدانان قرار گرفته و حکم آن در قانون مدنی بیان شده است، اما در ایقاعات، در زمینه نقش اراده و تعیین شرایط اساسی آن ابهامات بسیاری وجود دارد. این ابهامات ناشی از مسکوت ماندن بسیاری از قواعد مربوط به ایقاعات در قانون مدنی و نیز پردازش کمتر احکام ایقاعات توسط فقها و حقوقدانان است. قانون مدنی ضمن بیان ایقاعات مهمی چون ابراء، فسخ، اذن، اخذ به شفعه و طلاق به ذکر برخی قواعد اختصاصی آن پرداخته است، اما موضوعات مهمی مانند نقش و تأثیر قصد و رضا در تکوین ایقاعات و همچنین تئوری عدم نفوذ و ایقاع فضولی که از قواعد عمومی ایقاعات محسوب می‌شوند، در این قانون مسکوت مانده و در فقه نیز محل بحث و اختلاف‌نظر است. در این پژوهش، نگارندگان با روش تحلیلی ـ توصیفی درصددند با بررسی قصد انشاء در ایقاعات، گامی در جهت تبیین دیدگاه موافقان و مخالفان تفکیک قصد و رضا و نیز بررسی جریان تئوری عدم نفوذ در ایقاعات بردارند.