فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

«تعزیر» و «نهی از منکر» در فقه امامیه، دو نهاد مهم در نظام پاسخ‌گویی به گناه و ابزارهایی برای مقابله با آن به شمار می‌آیند. این پژوهش به بررسی نسبت میان این دو نهاد پرداخته است. بر اساس یافته‌های تحقیق، تعزیر و نهی از منکر دارای اشتراکاتی در هدف و کارکرد هستند، اما از حیث ماهیت، زمان اجرا و احکام شرعی با یکدیگر تفاوت دارند. نهی از منکر در اصطلاح فقهی ناظر به مرحله پیش از ارتکاب گناه است و هدف آن جلوگیری از وقوع یا تکرار منکر می‌باشد، در حالی‌که تعزیر نوعی مجازات شرعی بوده و پس از تحقق گناه اعمال می‌گردد. تفاوت در گستره برداشت از مفهوم نهی از منکر نیز بر نسبت میان آن دو تأثیر می‌گذارد؛ زیرا در صورت تفسیر موسع از نهی از منکر، می‌توان نوعی هم‌پوشانی میان آن و تعزیر قائل شد، اما برداشت رایج در فقه امامیه برداشتی محدود است که تعزیر را شامل نمی‌شود. با این حال، ممکن است رفتاری واحد به دو اعتبار متفاوت، هم مصداق نهی از منکر و هم تعزیر تلقی گردد؛ بدین معنا که اگر هدف آن واکنش به گناه انجام‌شده باشد، تعزیر محسوب می‌شود، و اگر هدف، جلوگیری از تکرار گناه در آینده باشد، نهی از منکر خواهد بود.