فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ردیابی مسیرهای تاریخی، کلیدی مهم در شناخت شبکۀ آثار تاریخی و تمدنی هر منطقه و بعضاً اکتشاف نقاطی جدید می‌باشد؛ با این‌حال، تاکنون راه‌های ارتباطی میان خوزستان و لرستان ناشناخته مانده و پژوهش‌های جدی چندانی در باب آن‌ها صورت نگرفته است. علاوه‌بر اعزام اطرافیان «ناصرالدین‌شاه» به خوزستان، اهمیت کاوش‌های باستان‌شناسی و سپس آغاز عملیات اکتشاف نفت باعث توجه و رفت و آمد بیشتر اروپاییان به جنوب‌غرب ایران در نیمۀ دوم قرن گذشته شد. باوجود تعدد سفرهای مأموران داخلی و بیگانه به لرستان و خوزستان، «آرنولد ویلسن» و دستاوردهای سفر وی در سال 1290ه‍.ش. برای تهیۀ گزارش احداث راه‌آهن لرستان از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است که تاکنون در معرفی مسیر تاریخی کمترشناخته‌شدۀ خرم‌آباد به دزفول نقش ارزشمندی را ایفاء ننموده‌اند؛ لذا این پژوهش در تلاش است با راهبرد تفسیری تاریخی و استفاده از اسناد و نقشه‌های تاریخی موجود در سفرنامه‌ها، کتب و گزارش‌های نظامی، که بعضاً در این پژوهش برای اولین‌بار منتشر خواهند شد، به واکاوی گزارش‌ها و نقشۀ‌ مأموریت سال 1290ه‍.ش. «سر آرنولد ویلسن» در لرستان بپردازد و راه‌ها و آثار تاریخی محدودۀ میان دزفول تا خرم‌آباد را به‌طور دقیق معرفی و بسیاری از ابهامات موجود در این مسیر تاریخی را روشن نماید.بر این اساس، پرسش‌های پژوهش بدین قرار است؛ آرنولد ویلسن سفر سال 1290ه‍.ش. مسیر دزفول تا خرم‌آباد را با عبور از چه نقاط و مناطقی طی کرده است؟ دستاوردهای مدون سفر ویلسن چه نقشی در شناخت راه‌ها و آثار تاریخی این مناطق ایفاء نموده است؟ تطبیق دستاوردهای مأموریت سال 1290ه‍.ش. آرنولد ویلسن در لرستان ضمن مشخص نمودن مسیر دقیق وی و نیز سایر مسیرهای تاریخی دزفول-خرم‌آباد (با محوریت راه‌چُل)، آثار تاریخی دیگری چون: سازه‌های آبی دوحوضان، شبکه‌های آبیاری صالح‌آباد، محوطه‌های تاریخی در سرپلّه، کرّهر، قافله‌جا و شهر گود، مقبره‌های گری‌خشکه و احمدکوچیکه، پل‌های تاریخی زال و ترادا، قلعۀ تاریخی تنگ‌قلا و جای‌نام‌هایی منحصربه‌فرد در طول این مسیرها مانند: ولمیان، باغ خان، کوه آسیاباد و... به‌دست داده است، که بسیاری از آن‌ها برای نخستین‌بار توسط وی معرفی شده‌اند، و می‌توانند مبنای مطالعات میدانی تاریخی و باستان‌شناسی دیگری قرار گیرند.