بررسی اجرای علنی مجازات‌ها از منظر علم کیفرشناسی و آراء فقهاء

doi
10.30497/law.2017.2096
چکیده

اجرای علنی مجازات بر مبنای اصول و اسلوب قواعد سنجش‌پذیر بنا نشده و در عمل به بازدارندگی و کنترل جرایم منجر نگردیده است؛ از همین رو نشانه‌هایی از عوام‌گرایی کیفری در آن مشاهده می‌شود. قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 در ماده 499، ممنوعیت اجرای علنی مجازات را اصل دانسته و خلاف آن را استثنا و منوط به وجود الزامات قانونی و مصلحت‌سنجی‌های قضایی کرده است. از دیدگاه علم کیفرشناسی، اجرای علنی مجازات آسیب‌های مستقیمی بر خانواده فرد مجازات‌شده وارد می‌کند و نه‌تنها موجب بازگشت او به‌عنوان انسانی صالح به جامعه نمی‌شود، بلکه تجربه تحقیر علنی، وی را در ارتکاب جرایم بعدی جسورتر می‌سازد؛ چراکه فرد، پس از از‌دست‌دادن پایگاه اجتماعی و حیثیت خود، دیگر واهمه‌ای از مجازات علنی ندارد. از منظر فقهی نیز دیدگاه‌های مختلفی درباره اجرای علنی یا مخفیانه مجازات‌ها مطرح شده است. به نظر نگارنده، در تحلیل این موضوع باید مصلحت اسلام و مسلمین محور تصمیم‌گیری قرار گیرد؛ به‌گونه‌ای که اگر اجرای علنی مجازات موجب وهن اسلام و نظام اسلامی گردد، باید از اجرای آشکار آن اجتناب کرد و کیفر را به‌صورت غیرعلنی به اجرا گذاشت.