ماهیت و الگوی تعریف در مفاهیم حقوقی

doi
10.30497/law.2016.1836
چکیده

بحث تعاریف، هرچند یکی از مباحث بنیادی منطق است و درباره آن بسیار سخن گفته شده، اما در علوم اعتباری همچون حقوق هنوز بحثی جامع و منسجم در این زمینه شکل نگرفته است. علت این امر آن است که تعریف مفاهیم و موضوعات در عرصه حقوق، فقه و اخلاق بر پایه نوعی فهم پیشینی از «اعتبار» استوار است. از یک‌سو، در علم حقوق با مفاهیمی ارزشی سروکار داریم که برای تعریف آن‌ها از گزاره‌های توصیفی بهره می‌گیریم، هرچند در واقع در اینجا توصیف به معنای دقیق کلمه صورت نمی‌گیرد؛ و از سوی دیگر، با مفاهیمی مواجهیم که در قالب گزاره‌های امری یا دستوری همچون «باید»، «نباید» و «می‌تواند» به کار می‌روند. پیش‌فرض این پژوهش آن است که می‌توان به تعریفی از مفاهیم حقوقی دست یافت. در این مقاله، ابتدا برخی از نظریات عام در باب تعریف بررسی می‌شود تا بر پایه آن بتوان به مدلی برای تعریف مفاهیم حقوقی دست یافت. هدف، ارائه الگویی برای تعریف در علم حقوق است تا بتوان از رهگذر آن، مفاهیم حقوقی را در قالبی منسجم و قابل تبیین بیان کرد.