ارزیابی شرایط زیستاقلیمی ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه آب و هواشناسی دانشکدۀ منابعطبیعی، دانشگاه کردستان
doi
10.22059/jne.2017.130349.977چکیده
شناخت شرایط زیستاقلیمی هر مکانی، میتواند اولین گام در انجام بسیاری از مطالعات محیطی باشد. درواقع آگاهی از توانمندی و محدودیتهای زیستاقلیمی، برنامهریزی و مدیریت بهتر فعالیتهای انسانی را هموار میسازد. این پژوهش باهدف شناخت شرایط زیستاقلیمی ایران انجام شد. برای این منظور از دادههای روزانۀ متغیرهای اقلیمی (دمای هوا، رطوبت نسبی، سرعت باد و ابرناکی) 193 ایستگاه همدید استفاده شد. ابتدا بر اساس شاخص دمای معادل فیزیولوژیک، شرایط زیستاقلیمی هرکدام از ایستگاهها بررسی شد. سپس میانگین بلندمدت شرایط زیستاقلیمی در هر ایستگاه برای تمام سال محاسبه شد. سرانجام پایگاه دادهای از شرایط زیستاقلیمی بلندمدت تمامی ایستگاههای موردمطالعه (با ابعاد 193*366) ایجاد گردید. با استفاده از چنین پایگاه دادهای، شرایط زیستاقلیمی در گسترۀ ایران به کمک روش کریجینگ بهصورت روزانه میانیابی شد. در ادامه نقشههای زیستاقلیمی ایران در مقیاس ماهانه ترسیم گردید. نتایج این پژوهش گویای تنوع بسیار زیاد شرایط زیستاقلیمی ایران در بازۀ زمانی و مکانی است. در ایران یک مکان میتواند در طول سال هم از شرایط خیلی سرد و هم از شرایط داغ برخوردار باشد. به همین صورت در یکزمان مشخص نیز، در گسترۀ ایران شرایط زیستاقلیمی چنین تضادی را نشان میدهد. در هر ماه یکی از شرایط زیستاقلیمی بر گسترۀ ایران حاکمیت بیشتری دارد. بهعنوانمثال در دوازده ماه سال، به ترتیب شرایط کمی گرم (7/27 درصد)، گرم (3/29 درصد)، خیلی گرم (8/30 درصد)، داغ (5/45 درصد)، داغ (2/42 درصد)، خیلی گرم (38 درصد)، گرم (3/31 درصد)، آسایش اقلیمی (2/28 درصد)، خنک (2/29 درصد)، خنک (5/33 درصد)، خنک (1/30 درصد) و کمی خنک (1/28 درصد) در گسترۀ ایران حاکم است. براین اساس آبان ماه زمانی است که گسترۀ وسیعی از ایران (2/28 درصد) شرایط آسایش اقلیمی را تجربه کرده است. در ماههای دیگر از وسعت مناطقی که شرایط آسایش را دارند کاسته شده است.