ارزیابی شرایط زیست‌اقلیمی ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه آب و هواشناسی دانشکدۀ منابع‌طبیعی، دانشگاه کردستان

doi
10.22059/jne.2017.130349.977
چکیده

شناخت شرایط زیست‌اقلیمی هر مکانی، می­تواند اولین گام در انجام بسیاری از مطالعات محیطی باشد. درواقع آگاهی از توانمندی و محدودیت­های زیست‌اقلیمی، برنامه­ریزی و مدیریت بهتر فعالیت­های انسانی را هموار می­سازد. این پژوهش باهدف شناخت شرایط زیست‌اقلیمی ایران انجام شد. برای این منظور از داده­های روزانۀ متغیرهای اقلیمی (دمای هوا، رطوبت نسبی، سرعت باد و ابرناکی) 193 ایستگاه همدید استفاده شد. ابتدا بر اساس شاخص دمای معادل فیزیولوژیک، شرایط زیست‌اقلیمی هرکدام از ایستگاه­ها بررسی شد. سپس میانگین بلندمدت شرایط زیست‌اقلیمی در هر ایستگاه برای تمام سال محاسبه شد. سرانجام پایگاه داده­ای از شرایط زیست‌اقلیمی بلندمدت تمامی ایستگاه­های موردمطالعه (با ابعاد 193*366) ایجاد گردید. با استفاده از چنین پایگاه داده­ای، شرایط زیست‌اقلیمی در گسترۀ ایران به کمک روش کریجینگ به‌صورت روزانه میان­یابی شد. در ادامه نقشه­های زیست‌اقلیمی ایران در مقیاس ماهانه ترسیم گردید. نتایج این پژوهش گویای تنوع بسیار زیاد شرایط زیست‌اقلیمی ایران در بازۀ زمانی و مکانی است. در ایران یک مکان می­تواند در طول سال هم از شرایط خیلی سرد و هم از شرایط داغ برخوردار باشد. به همین صورت در یک‌زمان مشخص نیز، در گسترۀ ایران شرایط زیست‌اقلیمی چنین تضادی را نشان می­دهد. در هر ماه یکی از شرایط زیست‌اقلیمی بر گسترۀ ایران حاکمیت بیشتری دارد. به‌عنوان‌مثال در دوازده ماه سال، به ترتیب شرایط کمی گرم (7/27 درصد)، گرم (3/29 درصد)، خیلی گرم (8/30 درصد)، داغ (5/45 درصد)، داغ (2/42 درصد)، خیلی گرم (38 درصد)، گرم (3/31 درصد)، آسایش اقلیمی (2/28 درصد)، خنک (2/29 درصد)، خنک (5/33 درصد)، خنک (1/30 درصد) و کمی خنک (1/28 درصد) در گسترۀ ایران حاکم است. براین اساس آبان ماه زمانی است که گسترۀ وسیعی از ایران (2/28 درصد) شرایط آسایش اقلیمی را تجربه کرده است. در ماه­های دیگر از وسعت مناطقی که شرایط آسایش را دارند کاسته شده است.