فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دورۀ تیموریان یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین ادوار تاریخ معماری ایران است. در این دوران، معماری و تزئینات وابسته به آن تکامل‌یافت و الگوی دوران بعد قرار گرفت. مدارس در این دوره از جایگاه مهمی برخوردار است، چنانکه به بیانی، دوران طلایی مدارس ایرانی است. مدارس دورۀ تیموریان در خراسان تعداد محدودی را شامل می‌شود که دو مدرسه ارزشمند این دوران، دودر و پریزاد در جوار حرم مطهر رضوی است. کتیبه‌ها همواره از شاخصه‌های تزیینی مورد استفاده در معماری ایرانی اسلامی بوده که مفاهیم ارزشمندی در مضمون آن‌ها مستتر است. علاوه بر مضمون کتیبه‌ها، ارتباط آن‌ها با موقعیت قرارگیری نیز قابل‌تأمل است. هدف پژوهش حاضر بر آن است تا علاوه بر مضمون به‌کاررفته در کتیبه‌های مدارس تیموریان مشهد، موقعیت قرارگیری را نیز مورد تحلیل قرار گیرد. در فرآیند پژوهش، به‌منظور دستیابی به اهداف موردنظر از بررسی‌های میدانی برای مستندسازی و خوانش متون و مضمون کتیبه‌های موجود در بناها و از روش توصیفی-تحلیلی برای معرفی، دسته‌بندی و یافتن ارتباط‌ آن‌ها استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که مدرسه دودر 33 کتیبه و مدرسه پریزاد 8 کتیبه در تزیینات خود دارند که کتیبه‌های قرآنی بیشترین سهم را دارا هستند. همچنین، خط ثلث در نگارش، بیشترین استفاده را داشته و از نوع کاشی معرق بیشتر بهره برده شده است. موقعیت قرارگیری کتیبه‌ها به ترتیب در ورودی‌ها، ایوان‌ها و گنبدهای مدرسه است و هر موقعیت کتیبه مضمون خاصی را به نمایش می‌گذارد.