ابعاد فقهی، حقوقی و مالی قراردادهای سلف در بورس

doi
10.30497/law.2015.1766
چکیده

قرارداد سلف، به‌عنوان یکی از اقسام بیع در فقه امامیه و حقوق ایران، علاوه بر تبعیت از قواعد عمومی قراردادها و قواعد امری عقد بیع، دارای احکام خاصی همچون ضرورت قبض فی‌المجلس ثمن و ممنوعیت فروش مبیع سلف پیش از سررسید است. با توجه به پیش‌بینی این قرارداد به‌عنوان یکی از سازوکارهای معاملاتی در بورس‌های کالایی، رعایت شرایط و احکام ویژه آن در این بازارها نیازمند بررسی و تحلیل دقیق است. در بازار فیزیکی بورس‌های کالایی، که قرارداد سلف در آن منعقد می‌شود، تحقق قبض فی‌المجلس ثمن به دلیل زمان‌بر بودن فرآیند تسویه، با اشکال قبض ثمن پیش از تفرّق مواجه می‌گردد. همچنین ممنوعیت فروش مبیع سلف پیش از سررسید، مانع انجام معاملات بر اموالی است که از بازار سلف خریداری شده‌اند و همین امر ضرورت ایجاد امکانی برای رفع این محدودیت را پدید آورده است که به شکل‌گیری قراردادهای «سلف موازی استاندارد» انجامیده است. این پژوهش به بررسی توجیهات فقهی و حقوقی راهکارهای ارائه‌شده در این زمینه و نیز پیشنهاد مجرد پنداشتن اوراق بهادار از قراردادهای مبنای انتشار آن می‌پردازد.