طراحی و تولید نرم افزار شبیه ساز سلولار اتوماتا (CAS) با رویکرد کاربرد در علوم محیط زیست

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانشگاه تهران

doi
10.22059/jne.2017.116906.851
چکیده

تکنیک شبیه سازی عبارت از بهره گیری از اصول علم محاسبات در مطالعات سایر زمینه های علم و فناوری می باشد. مدلسازی بر اساس روش سلولار اتوماتا در جهت بررسی پراکنش و توزیع مکانی و زمانی پدیده ها مناسب می باشد لذا استفاده از این مدل در بررسی روند تغییرات وابسته به مکان و زمان مانند توزیع و گسترش مکانی یک آلاینده، نیچ اکولوژیک یک گونه و... در مطالعات زیست محیطی مناسب می باشد. سلولار اتوماتا به عنوان یک ابزار قوی مدل سازی خصوصا در بررسی تحولات زمانی و مکانی یک سیستم بشمار می رود اما یکی از کاستی های موجود در این زمینه فقدان یک نرم افزار مناسب در جهت تعریف و تحلیل مدل می باشد به گونه ای که اغلب متخصصین و افراد علاقمند به استفاده از سلولار اتوماتا می بایست با مفاهیم برنامه نویسی کامپیوتری آشنایی داشته و برای تحلیل مدل مورد نظرشان یک برنامه کامپیوتری تک منظوره را طراحی و مورد استفاده قرار دهند. بر این اساس، این مدل اغلب توسط افرادی بکار بسته شده است که یا برنامه نویسی جزئی از ساختار درسی رشته تحصیلی آنها بوده و یا خود افراد شخصا با برنامه نویسی آشنایی داشته اند و لذا اغلب افراد در سایر علوم که بصورت مستقیم با برنامه نویسی سروکار ندارند مانند علوم تجربی، علوم انسانی و از این قبیل، تمایل کمتری به استفاده از این مدل در مطالعات خود نشان داده اند. در این تحقیق اقدام به طراحی و پیاده سازی نرم افزاری شده که امکان تعریف مدل های متعددی را بر اساس سلولار اتوماتا فراهم می سازد و کاربر بدون نیاز به داشتن اطلاعات برنامه نویسی به راحتی مدل دلخواه خود را پیاده سازی و به بررسی رفتار مدل می پردازد. در گام های بعدی می بایست به بررسی کارایی و صحت مدل در مطالعات اکولوژیک پرداخت و پس از اطمینان از اعتبارسنجی مدل، بررسی قابلیت ها و ویژگی های نرم افزار مورد ارزیابی و تغییر قرار گیرد. همچنین پیشنهاد می گردد در رشته ی محیط زیست گرایشی با عنوان "محاسبات و شبیه سازی در محیط زیست" ایجاد گردد که منجر به تربیت افرادی متخصص در زمینه ی طراحی و تولید نرم افزارهای مورد نیاز گردد. بدیهی است این افراد می بایست از طرفی با علوم تخصصی محیط زیست و از طرفی دیگر با علوم کامپیوتر و محاسبات آشنایی داشته باشند.