کارکرد زیباییشناختی نماد در دیوان سنایی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه خوارزمی
2 دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه خوارزمی
doi
10.22059/jpl.2018.250243.1121چکیده
سنایی غزنوی مبتکر سبک نمادگرا در ادبیّات عرفانی فارسی است. خلاقیّت او در نمادپردازی، بهویژه در حوزۀ نمادهای قلندری و اسطورهای و تلفیق عناصر ژانرهای مختلف، پس از او موردپسند و مقبولیّت فراوان شاعران قرار میگیرد. نماد، افزون بر گسترش ظرفیّت زبان و ممکنساختن بیان معانی عمیق عرفانی، در زیباییآفرینی متون ادبی نیز تأثیری فراوان دارد. این جستار تلاش میکند با تحلیل سبک نمادگرای سنایی در دیوان او، نقش نماد را در آفرینش زیبایی و جایگاه آن را در تعالی ادبیّت اشعار او روشن سازد و به این پرسش پاسخ دهد که نماد چگونه و با چه روشهایی وجه زیباییشناختی شعر سنایی را تقویت کرده است؟ نتایج این تحلیل بیانگر آن است که زیباییآفرینی نماد در دیوان سنایی حاصل عواملی چون خلاقیّت و خیالانگیزی، ابهام و چندمعنایی، اتّحاد تجربه و تصویر، انتقال صادقانۀ عواطف و انسجام و پیوستگی میان بخشهای مختلف عالم و بهتبع آن متن ادبی است.