فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی دانستن قانون و قاعده حقوقی، نشان از رویکرد تحققی دولتی در مبنای التزام‌آوری قاعده حقوقی داشته و به یکی انگاشتن حقوق و قانون منجر می‌شود که می‌تواند نوعی عدالت دولتی و در پی آن، تفسیر لفظی از قانون را نتیجه دهد. با این وجود، آیا می‌توان با تأکید بر تفکیک قانون از قاعده حقوقی، زمینه عبور از عدالت دولتی به عدالت عرفی یا عدالت شرعی را فراهم ساخت و بدین ترتیب، تفسیر قضایی را از چارچوب تفسیر لفظی رهانیده و به سمت تفسیر مبتنی بر اصول حقوقی سوق داد؟ به نظر می‌رسد چگونگی تفسیر قضایی در هر نظام حقوقی، به چیستی عدالت حقوقی در آن نظام وابسته است و نوع عدالت حقوقی نیز به مبنای اعتبار قواعد حقوقی بستگی دارد. نویسنده این مقاله کوشیده است با اتخاذ روشی تحلیلی و تحققی ـ البته نه از نوع دولتی یا کلسنی آن ـ بر تفکیک قانون از قاعده حقوقی و یکی ندانستن آن دو تأکید کند و با انحصار مبنای اعتبار قاعده حقوقی در اراده دولت، به‌ویژه در مدل فقهی‌ـ‌حقوقی ایران، مخالفت ورزد تا زمینه عبور از عدالت دولتی و در نتیجه عبور از تفسیر قضایی لفظی را فراهم آورد.