روابط قراردادی در شرکت‌های بازاریابی چندسطحی

doi
10.30497/law.2014.1574
چکیده

در یک شرکت بازاریابی چندسطحی، توزیع‌کنندگان محصولات شرکت را به‌طور عمده از شرکت خریداری کرده و به دور از یک مکان ثابت تجاری، به‌صورت خرده‌فروشی به مصرف‌کننده نهایی می‌فروشند. آنان علاوه بر انتفاع از تفاوت قیمت خرید عمده و خرده‌فروشی، بابت هر فروش درصدی (پورسانت) خرده‌فروشی دریافت می‌کنند؛ در حالی‌که هر توزیع‌کننده با عضوگیری، آموزش و حمایت از توزیع‌کنندگان جدید، به‌طور مستقیم و غیرمستقیم از فروش آن‌ها نیز درصدی را به‌عنوان پورسانت مجموعه‌ای دریافت می‌نماید. در این راستا، میان شرکت و توزیع‌کنندگان دو عقد مستقل برقرار است: نخست، قرارداد خرید محصول از شرکت توسط توزیع‌کننده و فروش آن به مصرف‌کننده نهایی همراه با دریافت پورسانت خرده‌فروشی که در واقع یک عقد بیع با شرط فعل معوّض مالی در ضمن آن است؛ و دوم، عقد وکالت میان توزیع‌کننده و شرکت که به‌موجب آن، توزیع‌کننده به وکالت از شرکت به جذب، سازمان‌دهی و حمایت از توزیع‌کنندگان جدید اقدام کرده و شرکت در ازای این خدمات، از فروش توزیع‌کنندگان زیرمجموعه او پورسانت مجموعه‌ای پرداخت می‌کند. از سوی دیگر، در عمل بین اعضای یک گروه فروش (یعنی یک توزیع‌کننده و زیرمجموعه وی) قراردادی منعقد نمی‌شود، اما می‌توان گفت با توجه به تعریف شبه‌عقد و نحوۀ تعامل آن‌ها، رابطه میانشان در حکم شبه‌عقد اجاره است.