بررسی و تحلیل روابط ترامتنی رمان نوشدارو با شاهنامه
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه تهران
2 دانشآموختة دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه سمنان
3 استادیار گروه فرهنگنویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
doi
10.22059/jpl.2017.223279.804چکیده
نوشدارو اثر علی مؤذنی یکی از متون ادبیّات داستانی معاصر است که در ابعادی گسترده با داستانهای اسطورهای و حماسی شاهنامه ازجمله رستم و سهراب، سیاوش، فریدون و ضحاک پیوند و ارتباط برقرار کرده است. کشف و شناخت انواع این روابط نهتنها به درک بهتر رمان یاری میرساند، بلکه برای شناخت ویژگیهای برخی از داستانهای معاصر که از آثار حماسی و بهویژه شاهنامه تأثیر پذیرفتهاند، سودمند خواهد بود. برای نیل به این مقصود، در مقالۀ حاضر، بر مبنای نظریۀ ژرار ژنت، روابط ترامتنی رمان نوشدارو با شاهنامه بررسی شده است؛ ژنت این رابطهها را به پنج دسته تقسیم میکند: بینامتنی، پیرامتنی، فرامتنی، سرمتنی و بیشمتنی. در این جستار نخست بحثهایی مقدماتی دربارۀ بینامتنیت و ترامتنیت مطرح میشود، آنگاه محتوای رمان را بهاجمال بررسی میکنیم و سپس در هریک از قسمتهای مقاله، بهطور جداگانه، از انواع روابط ترامتنی سخن میگوییم و شاخصهها و مصادیق آنها را در رمان نوشدارو در قیاس و پیوند با شاهنامه بررسی و تحلیل میکنیم.