نقد دیدگاه معاصرین در حل شبهه تعارض میان «مشهوری» بودن و «عقلی» بودن گزارههای اخلاقی در نگاه ابن سینا
نویسندگان
1 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه پیام نور
doi
10.22034/jpiut.2019.32842.2288چکیده
مسئله مشهوری بودن گزارههای اخلاقی در نگاه شیخ با عقلی دانستن آنها از سوی وی دارای یک نوع تعارضی میباشد که به دنبال آن نقدهایی به مبانی اخلاقی ابنسینا از سوی منتقدان مطرح شده است. نگاه عمده در معاصرین جهت ارائه برون رفت از این تعارض به این گونه است که مشهوری بودن گزارههای اخلاقی ناظر به ساحت منطقی این قضایا است و عقلی بودن قضایای مزبور مربوط به ساحت معرفتشناختی و فلسفی احکام اخلاقی میباشد. این مقاله نشان داده است که از طرفی تفکیک میان ساحت منطقی و فلسفی در قضایای اخلاقی به تنهایی نمیتواند ثابت نماید هیچ پیوند منطقی میان این دو برقرار نیست. از طرفی دیگر میتوان نشان داد: ساحت وجودشناختی و معرفتشناختی در گزارههای اخلاقی(علیرغم تمایز و استقلال)کاملاً مرتبط با یکدیگر هستند و همین امر میتواند نشانهای برای ارتباط ارگانیک ساحت منطقی و ساحت معرفتشناختی در این گزارهها تلقی شود (برخلاف آنچه معاصران برآن تأکید دارند). همچنین با توجه به تعریف و شاخصههایی که تفکر سینوی برای گزاره های اخلاقی به عنوان قضایای مشهور خاص حقیقی مطلق بر میشمارد، قطعاً این گزارهها نمیتوانند عقلی محسوب شوند و لذا مشهوری بودن و عقلی بودن در نگاه اخلاقی ابنسینا در تعارض آشکار با یکدیگر قرار دارند.