بررسی چهار نظریه دربارة بیتی از عبدالقادر بیدل
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهیدبهشتی
doi
10.22059/jpl.2017.61916چکیده
اظهارنظر شفیعیکدکنی دربارة مشخصنبودن مفهوم یک بیت بیدل، توجه ویژة پژوهشگران را به آن موجب شد تا جایی که سیدحسن حسینی فصلی از کتاب بیدل، سپهری و سبک هندی را به توضیح و شرح آن اختصاص داد و محمدرضا اکرمی در 25 صفحه از کتاب استعاره در غزل بیدل دربارة این بیت سخن گفت. علی معلّم دامغانی هم در 7 شماره از ماهنامة شعر، مباحثی درخصوص این بیت مطرح کرد. هرکدام از این صاحبنظران از زاویهای ویژه به بیت نگریستهاند، امّا بهنظرمیرسد مشکل مفهومی آن هنوز برطرف نشده است. این پژوهش در پی آن است که با واکاوی دیدگاههای پژوهشگران دیگر و با استناد به سایر ابیات بیدل، مفهوم صحیح بیت را بهدستدهد. روش تحقیق بهصورت تحلیلی ـ توصیفی و با استفاده از امکانات کتابخانهای است. اهمیت و ضرورت تحقیق در آن است که این بیت، نمایندة بیتهای دیریاب و مبهم بیدل است و اظهار نظرهای پیرامون آن هم میتواند نشانگرِ داوریهای پژوهشگران دربارة اینگونه ابیات او باشد. مهمترین نتیجة پژوهش، افزون بر رفع ابهام بیت، اثبات این نکته است که بیمعنی و غیرمنسجم بهنظررسیدنِ یک یا چند بیت در دیوان شاعری، نشان از ناتوانی مخاطب در کشف تناسبهای درونی اجزای شعر دارد.
