فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی منابع تحلیلی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، از جمله مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی و شورای بازنگری قانون اساسی و همچنین نظریات تفسیری و رویه‌ای شورای نگهبان، نشان می‌دهد که مفهوم «استقلال قوا» مندرج در اصل پنجاه‌وهفتم قانون اساسی، صرفاً با هدف تقسیم تخصصی امور حکومتی میان نهادهای مختلف پیش‌بینی شده و ارتباطی با مبانی نظریه تفکیک قوا در معنای کلاسیک آن ــ یعنی تقسیم قدرت برای کنترل و جلوگیری از فساد ــ ندارد. با این حال، این اصل به عنوان اصلی ساختاری، جایگاهی بنیادین در نظام حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران دارد و رهبران نظام و شوراهای نگهبان در ادوار مختلف، همواره بر حفظ و تضمین استقلال قوای سه‌گانه تأکید کرده‌اند. بر اساس تحلیل منابع حقوق اساسی و با توجه به نقش و جایگاه مقام ولایت به عنوان نهاد تفویض‌کننده، تنظیم‌کننده و ناظر بر قوای حکومتی، و نیز رویه بیش از سه دهه شورای نگهبان به عنوان مرجع رسمی تفسیر قانون اساسی، می‌توان نتیجه گرفت که اصل استقلال قوا، مهم‌ترین اصل در تبیین روابط میان قوای سه‌گانه است. از این‌رو، حدود صلاحیت هر یک از قوا نه‌تنها به عنوان مرز صلاحیت ذاتی آن قوه، بلکه به عنوان محدودکننده یا مقیدکننده صلاحیت سایر قوا نیز تلقی می‌شود.