فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دفاع مشروع از دیرباز از مباحث بنیادین و پرکاربرد حقوق کیفری بوده است، به گونه‌ای که آثار آن در تمام نظام‌های حقوقی و در طول تاریخ قابل مشاهده است. این نهاد حقوقی در گذر زمان از صورت ابتدایی خود فاصله گرفته و متناسب با تحولات فکری و انسانی دچار دگرگونی و تکامل شده است. امروزه همه مکاتب حقوقی در پذیرش اصل دفاع مشروع اتفاق‌نظر دارند و وجود مقررات ناظر بر آن در قوانین مختلف، گواه این اجماع است. با این حال، حدود و شرایطی که بر اساس آن رفتار دفاعی مشروع تلقی می‌شود، و نیز ماهیت و تأثیر آن بر مسئولیت کیفری، همواره محل اختلاف و گفت‌وگو بوده است؛ اختلافی که خود به تعمیق و غنای این مفهوم در حقوق کیفری انجامیده است. ریشه این تفاوت آراء را می‌توان در مبانی مختلف مشروعیت دفاع جست‌وجو کرد، زیرا مبنای تجویز دفاع، در تعیین شرایط، ماهیت و آثار آن تأثیر مستقیم دارد. بر همین اساس، در این پژوهش مبانی فقهی مشروعیت دفاع از متون فقهی استخراج و بر پایه مفاهیم و ادبیات فقه اسلامی تحلیل و تبیین می‌شود.