ارزیابی و بررسی کار کودکان در نظام اقتصادی دورۀ آغازایلامی در نیمۀ دوم هزارۀ چهارم پیش‌ازمیلاد ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری باستان‌شناسی پیش‌ازتاریخ، گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، واحد ورامین-پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران (نویسندۀ مسئول).

doi
10.22084/nb.2024.29383.2683
چکیده

کودکان بخش غیرقابل‌انکاری از هر جامعه هستند؛ اما معنای کودکی در هر جامعه متفاوت است و منجر به شکل‌گیری سنت‌های فرهنگی خاص از نقطه‌نظر حقوقی و شرایط عمومی زندگی کودکان در جوامع می‌شود. دوران کودکی علاوه‌بر رشد بیولوژیکی در رشد انسان، مفهوم اجتماعی و سیاسی است و ایران در اواخر هزارۀ چهارم پیش‌ازمیلاد نیز از این قاعده مستثنی نبوده است. جایگاه کودکان از این دید در هیچ‌کدام از متون آغاز نگارش ایران باستان و بین‌النهرین به درستی مطالعه نشده است. این موضوع به‌دلیل کمبود اطلاعات نیست و برعکس، طبق برآورد اولیۀ نویسندگان این پژوهش، حدود 50 متن آغازایلامی در مجموعه‌ای از حدود 1650 سند مکتوب از سراسر ایران که قدمت آن به حدود 2800-3300پ.م. می‌رسد، شواهد منحصربه‌فردی را در مورد حضور کودکان در نظام اقتصادی ارائه می‌کند. اطلاعات کودکان کارگر در متون آغازایلامی در کنار سایر موضوعات آمده که پیچیده بودن این سیستم نوشتاری، درک این اطلاعات را برای ما دشوار کرده است. هم‌چنین، باوجود فراوانی داده‌ها در متون مکتوب، هنوز جزئیات زیادی از ساختار سیاسی و اقتصادی جوامع آغازایلامی در ایران در دست نیست. بسیاری از متون آغازایلامی سندهای اقتصادی و حسابرسی هستند که برخی آن‌ها را فاقد ارزش در شناخت عناصر اجتماعی جوامع آن می‌دانند. هدف از نگارش این پژوهش بررسی یک متن شاخص با موضوعیت کودکان کار از میان الواح گلی مربوط به کار کودکان در دورۀ آغازایلامی است که حضور کودکان کارگر دختر و پسر را در میان کارگران دورۀ آغازایلامی و مؤسسات اداری تأیید می‌کند. این متون الگوهای پیچیده‌ای از طبقه‌بندی کارگران براساس جنسیت و سن آن‌ها ارائه می‌دهند و هم‌چنین حضور کارگران مرد و زن و کودکان و جیره‌ای که مطابق با کار آن‌ها پرداخت شده را توضیح می‌دهد.