بایگانی عیلام میانۀ انشان

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول).

2 دانشیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

doi
10.22084/nb.2024.28093.2627
چکیده

محوطۀ تل ملیان واقع در دشت بیضا استان فارس، به عنوان انشان باستان، مهم‌ترین پایگاه عیلامیان در شرق دشت شوشان و شاید مهم‌ترین مرکز فرهنگی عیلامیان در جهان عیلامی بوده است. در کاوش‌های ویلیام سامنر در فاصله سال‌های 1978 -1971م. یک بایگانی اداری به خط و زبان عیلامی میانه به دست آمده است. این بایگانی که از آخرین آثار برجای مانده از دورۀ عیلام میانه، سلسلۀ شوتروکی، و فعالیت شاهان این دوره در این منطقه است اهمیت به سزایی در مطالعات بایگانی‌های عیلامی دارد. اهمیت بایگانی انشان در قیاس با بایگانی‌های اداری عیلامی پیش از خود که به خط اکدی/ بابلی نوشته می‌شدند در این است که متون آن به خط و زبان عیلامی نگاشته شده‌اند و به نوعی آغازگر میراثی است که نتیجۀ آن را می‌توان در بایگانی‌های هخامنشی بارو و خزانۀ تخت جمشید کرد. مطالعه این بایگانی میتواند در شناخت ساختارهای دیوانسالاری عیلامی راهگشا باشد، بایگانی ای که پس از گذشت بیش از چهل سال از کشف، همچنان مورد مطالعۀ هدفمند قرار نگرفته است. بایگانی حاضر نشان دهندۀ ساخت معبدی در شهر انشان به دستور آخرین شاه عیلام میانه، هوتلودوش اینشوشیناک، هستند و وظیفۀ این بایگانی مدیریت منابع و نیروهای آن است. بایگانی انشان در این میان به کنترل جریان های ورودی مواد به سازمان و یا از سازمان به افرادی در بیرون از آن می‌پرداخته است، به این صورت که مواد اولیه که شامل فلزات با ارزش بوده‌اند را از مرحله دریافت تا مرحله ساخت و قرار گرفتن در محل مورد نظر سازمان کنترل و مدیریت میکرده است. در این فرآیند نام افرادی در متون اداری ثبت شده که در این پژوهش با توجه به فعالیت و کالایی که دریافت کرده‌اند به گروه‌هایی نظیر مسئولان، کاتبان، استادکاران و کارگران تقسیم شده‌‌اند. هدف پژوهش پیش رو این است که با به بررسی بایگانی انشان، نوع متون و ساختار آن، تصویری از محتوای متون و ساختار اداری بایگانی انشان ارائه کند.