فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جوندگان نسبت به آلودگی‏های محیط ‏زیستی به‌خصوص آلودگی فلزات سنگین بسیار حساس‌اند و می‏توانند به‌عنوان شاخص زیستی در مناطق آلوده استفاده شوند. در این مطالعه غلظت فلزات مس، روی و کروم در بافت مو و کبد جرد ایرانی (Meriones persicus) در محدودۀ معدن مس درۀ زرشک و بدون در نظر گرفتن اثر سایر معادن موجود در منطقه به روش هضم تر و با استفاده از دستگاه ICP-OES اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که غلظت فلزات سنگین در بافت مو و کبد از نظر آماری‌ اختلاف معنادار دارد (P<0.01). الگوی انباشتگی فلزات سنگین در هر دو بافت کبد و مو به‌صورت روی< مس> کروم بود. بر‌اساس نتایج غلظت فلزات مس، روی و کروم هم در بافت مو و هم در بافت کبد دو جنس نر و ماده با یکدیگر تفاوت معنا‏داری داشتند (P<0.01). نتایج نشان می‏دهد که بین میزان تجمع فلزات سنگین در بافت مو و کبد همبستگی معنا‏داری وجود ندارد (P>0.05) در‌نتیجه نمی‏توان رابطۀ رگرسیونی بین آنها برقرار کرد. با توجه به نبود ارتباط معنا‏دار بین بافت مو و بافت کبد، در مطالعات آتی نمی‏توان از بافت مو به‌منزلۀ یک شاخص زیستی مناسب برای تشخیص غلظت فلزات اندازه‏گیری شده در بافت کبد استفاده کرد، اما این امر مستلزم مطالعات بیشتر است. تفاوت در تجمع فلزات سنگین در بافت‏‏های مو و کبد جنس‏های نر و مادۀ این جونده بیانگر اهمیت جنسیت به‌عنوان یک عامل مؤثر در تجمع فلزات سنگین است و باید به این موضوع باید در مطالعات آتی‌ توجه شود.