فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییرات کاربری/پوشش اراضی و قطعه‌قطعه شدن زیستگاه در مقیاس سیمای سرزمین، مهم‌ترین فاکتور در توزیع اکوسیستم‏هاست. برای آنالیز روابط بین تغییرات کاربری اراضی و تأثیرات آن بر تنوع زیستی، به اطلاعات کاربری و پوشش اراضی در مقیاس‏های مختلف نیاز است. هدف از این مطالعه، کمّی‏سازی تغییرات کاربری‏ها و پوشش اراضی در ذخیرگاه زیست‌کرۀ ارسباران در شمال غرب ایران و در یک دورۀ 24 ساله (1366‌ـ 1390) است. ارسباران یکی از‌ مناطق مهم حفاظت‌شدۀ ایران است. از داده‌های سنجندۀ TM ماهوارۀ لندست، مربوط به سال‌های 1366 و 1390 و سنجندۀ ETM+ مربوط به سال 1380 برای تهیۀ نقشۀ کاربری و پوشش اراضی، استفاده شده است. در این پژوهش، 8 طبقۀ مختلف شامل: کشاورزی آبی، کشاورزی دیم، جنگل متراکم، جنگل تنک، گون‏زار،‏ علفزار، مراتع فقیر و آب‏ها، شناسایی شد. نتایج پژوهش نشان داد‌ طی 24 سال (1366‌ـ 1390) درصد پوشش جنگل‌های متراکم به‌شدت کاهش (3/12 درصد) یافته است، در‌حالی‌که علفزار (4/5 درصد)، گون‏زار (7/3 درصد)، جنگل تنک (1 درصد) و مراتع فقیر (9/4 درصد) در زمان مطالعه‌شده افزایش یافته‌اند. ارتفاع و مناطق مسکونی از عوامل اصلی تغییرات کاربری‏ها در منطقۀ مطالعه‌شده است، به‏طوری‌که بین 1366‌ـ 1390، جنگل متراکم 96 درصد از مساحت خود را در پایین‏ترین طبقۀ ارتفاعی (260‌ـ 700 متری) از دست داد. نتایج این پژوهش، کاهش زیستگاه و از دست رفتن کاربری‏ و پوشش اراضی مهم ذخیره‌گاه زیست‌کرۀ ارسباران را به‏طور کمّی نشان می‏دهد که می‏تواند در اجرای مدیریت مؤثر منطقه در مقیاس سیمای سرزمین که وظیفۀ حفظ منابع اکولوژیکی را با وجود تهدیدات منابع انسانی دارد، مؤثر باشد.