ارزیابی فرایند پایداری در سطوح محلی بر‌اساس رویکرد IUCN مطالعة نمونه: ناحیة عرفی منج در شهرستان لردگان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران

2 استاد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران

3 دانشیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران

4 استادیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران

doi
10.22059/jne.2015.56937
چکیده

اجزای بنیادی تشکیل‌دهندۀ واحدهای برنامه‌ریزی در سطوح ملی و بین‌المللی، نواحی محلی است که نخستین پایه‌های تمرکز یا عدم تمرکز پایداری توسعه در آن‌ها شکل می‌گیرد. در این مطالعه، با به‌کارگیری مدل نظام‏مند و یکپارچۀ ارزیابی پایداری اتحادیۀ بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN)، وضعیت پایداری ناحیة عرفی منج در گسترۀ جنگل‏های شهرستان لردگان در استان چهارمحال و بختیاری سنجیده شد. در این رویکرد، 7 مرحله شامل تعیین هدف ارزیابی، مشخص‌کردن سیستم و قلمرو، تعیین ابعاد و عناصر پایداری، انتخاب معیارها و شاخص‏ها، طبقه‏بندی و سنجش شاخص‏ها، تلفیق شاخص‏های هر سیستم و در‌نهایت ترسیم بارومتر پایداری مورد توجه قرار گرفت. مطابق این بررسی، در قالب 2 سیستم طبیعی و انسانی، 4 بعد پوشش زمین، استفاده از منابع، ثروت و جمعیت به‌منزلۀ ابعاد و 7 معیار و 19 شاخص برای سنجش پایداری منطقه استفاده شد. بر‌اساس نتایج سنجش شاخص‏ها، که از روش ارزیابی مبتنی بر نظر کارشناسان محلی استفاده شد، 48 درصد کل شاخص‏های بررسی‌شده و 66 درصد شاخص‏های سیستم طبیعی در وضعیت ناپایدار و تقریباً ناپایدار قرار دارند. شاخص‏های برداشت چوب هیزمی، زراعت زیر اشکوب و دام در جنگل در وضعیت ناپایدار قرار دارند. تحلیل نتایج و بارومتر پایداری نشان داد در شرایط کنونی وضعیت پایداری در ناحیة عرفی بررسی‌شده در حالت تقریباً ناپایدار واقع شده است.