ارزیابی فرایند پایداری در سطوح محلی براساس رویکرد IUCN مطالعة نمونه: ناحیة عرفی منج در شهرستان لردگان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران
2 استاد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران
3 دانشیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران
4 استادیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران
doi
10.22059/jne.2015.56937چکیده
اجزای بنیادی تشکیلدهندۀ واحدهای برنامهریزی در سطوح ملی و بینالمللی، نواحی محلی است که نخستین پایههای تمرکز یا عدم تمرکز پایداری توسعه در آنها شکل میگیرد. در این مطالعه، با بهکارگیری مدل نظاممند و یکپارچۀ ارزیابی پایداری اتحادیۀ بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN)، وضعیت پایداری ناحیة عرفی منج در گسترۀ جنگلهای شهرستان لردگان در استان چهارمحال و بختیاری سنجیده شد. در این رویکرد، 7 مرحله شامل تعیین هدف ارزیابی، مشخصکردن سیستم و قلمرو، تعیین ابعاد و عناصر پایداری، انتخاب معیارها و شاخصها، طبقهبندی و سنجش شاخصها، تلفیق شاخصهای هر سیستم و درنهایت ترسیم بارومتر پایداری مورد توجه قرار گرفت. مطابق این بررسی، در قالب 2 سیستم طبیعی و انسانی، 4 بعد پوشش زمین، استفاده از منابع، ثروت و جمعیت بهمنزلۀ ابعاد و 7 معیار و 19 شاخص برای سنجش پایداری منطقه استفاده شد. براساس نتایج سنجش شاخصها، که از روش ارزیابی مبتنی بر نظر کارشناسان محلی استفاده شد، 48 درصد کل شاخصهای بررسیشده و 66 درصد شاخصهای سیستم طبیعی در وضعیت ناپایدار و تقریباً ناپایدار قرار دارند. شاخصهای برداشت چوب هیزمی، زراعت زیر اشکوب و دام در جنگل در وضعیت ناپایدار قرار دارند. تحلیل نتایج و بارومتر پایداری نشان داد در شرایط کنونی وضعیت پایداری در ناحیة عرفی بررسیشده در حالت تقریباً ناپایدار واقع شده است.