بررسی استراتژی‌های برداشت املاح و رسوبات دریاچه ارومیه با هدف ایجاد بهره‌وری اقتصادی و کمک به حفظ پایداری محیط‎ زیست

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مهندسی معدن، دانشکده فنی ومهندسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 کارشناسی ارشد مهندسی معدن، دانشکده فنی ومهندسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 استادیار، گروه مهندسی معدن، دانشکده فنی ومهندسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

4 کارشناسی ارشد مهندسی معدن، دانشکده فنی ومهندسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

5 کارشناسی ارشد مهندسی معدن، دانشکده فنی ومهندسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

6 کارشناسی ارشد مهندسی معدن، دانشکده فنی ومهندسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

doi
10.22034/iwrr.2023.183125
چکیده

دریاچه ­ارومیه در دوره خشک‌سالی قرارگرفته و حجم بالایی از املاح و نمک‌ها در بستر آن ترسیب شده­‌اند. این رسوبات، املاح ارزشمندی جهت استحصال دارند. هدف کلی این تحقیق، تدوین استراتژی مناسب برای برداشت رسوبات موجود در بستر خشک شده دریاچه و استحصال املاح ارزشمند آن است که به­‌طور غیرمستقیم کمکی در کاهش اثرات مضر محیط‌زیستی مرتبط با رسوبات اضافی خواهد داشت. بدین­‌منظور از تحلیل SWOT برای ارزیابی عوامل داخلی و خارجی مرتبط با بهره‌برداری اقتصادی رسوبات استفاده ­شد. بنابراین، در گام اول با مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی‌های صحرایی، وضعیت کلی دریاچه از لحاظ وضعیت املاح موجود در رسوبات مورد ارزیابی قرار گرفت. در گام بعدی خبرگانی متشکل از 87 نفر، با استفاده از پرسشنامه ­باز و روش‌ تحلیلی و توصیفی مبتنی بر SWOT و روش دلفی به تدوین استراتژی‌­های مختلف پرداختند. نتایج این تحقیق نشان داد رسوبات دریاچه عناصر با­ارزشی همچون پتاسیم با متوسط غلظت %1/5 و منیزیم %5 برای استحصال دارد. ماتریس ارزیابی عوامل داخلی و خارجی در تحلیل­ها به ترتیب امتیاز  2/41 و 2/38 را به دست آوردند که نشان­‎‌دهنده فراوانی بالای نقاط ضعف و تهدیدها در مسیر این هدف، و برتری استراتژی تدافعی، نسبت به سایر استراتژی‌ها دارد. در حالت کلی 6 استراتژی تدافعی در شرایط فعلی امکان اجرا دارد که به معنای پرداختن به نقاط ضعف و کاهش تهدیدها برای ایجاد پایه‌ای در برداشت رسوبات و استحصال املاح ارزشمند آن است. ضعف دانش عمومی، عدم توسعه واحدهای صنعتی مرتبط، کم‌کاری رسانه‌ای در تبیین اهمیت برداشت رسوبات، بی‌­توجهی به متخصصان مهم‌ترین نقاط ضعف و تهدید در این استراتژی­‌ها هستند.