فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تجلی عنصرآتش به عنوان نمادی از الوهیت اولیاءالله، بر گرداگرد سر پیامبران و امامان در شریعت اسلامی است. آتشی که بیانی از هاله قدسی است، اما نه در شکل متعارف مانوی، بودایی و مسیحی، بلکه در هیات شعله و زبانه آتش. هدف مقاله، تحلیل نمادین آتش در نگاره‌های معراج‌نامه‌ها از قرن 13-7 هجری قمری است بنابراین سوال اصلی تحقیق این است که عنصر آتش در نگاره‌‌های قرن 13-7 هجری چه مفهومی دارد؟ در این مقاله با بررسی نماد آتش و سیر تحول آن، از معرفی صرف این نقش فراتر رفته و به بررسی دلایل به‌کارگیری این نماد در قالب اشکال متفاوت (نور، دایره، شعله آتش و) ... در معراج‌نامه‌ها پرداخته شده است. در برخی از نسخه‌های مصور قدیمی آتش به شکل هاله بر دور سر همة پیکره‌های انسانی و همچنین پرنده‌ها و حیوانات به چشم می‌آید که شاید با توجه به تأثیر اندیشه‌های اسلامی مبنی بر تقدس همة موجودات و جایگاه یکسان همة آنها نزد خداوند باشد، اما به تدریج این هاله‌ی مقدس تنها سر مقدسین را احاطه کرده و نماد درخشش نور الهی از شخصیت مقدس می‌شود. شکل هاله نخست فرم دایره مانند داشت که کم‌کم به هاله‌ی وسیع با زبانه‌های آتشین و طلایی که به سوی آسمان سر کشیده تبدیل شد که می‌تواند نمودار و نماد نَسَب پاک، آسمانی و الهی آن شخصیت باشد. روش تحقیق تحلیلی- تاریخی براساس مطالعه کتابخانه‌ای است.