ارزیابی عرضه و تقاضای منابع آب حوضه آبریز با استفاده از مدل WEAP-MABIA (مطالعه موردی حوضه آبریز گدارچای نقده)

نویسندگان

1 استاد دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب، گروه مهندسی آب، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

3 مدیر گروه محیط زیست پژوهشکده دریاچه ارومیه و دانشیار هیدرولوژی، گروه مهندسی آب، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

4 دانشیار هیدرولوژی و مدیریت آب، مؤسسه تحقیقات انرژی، محیط زیست و آب، انستیتوی قبرس، آگلانتسیا، قبرس.

doi
10.22034/iwrr.2023.176840
چکیده

در حال حاضر، کمبود آب در بسیاری از زیرحوضه‌های حوضه آبریز دریاچه ارومیه تجربه می‌­شود. حوضه آبریز گدارچای یکی از حوضه‌هایی مهم حوضه آبریز دریاچه ارومیه است که تخصیص و مدیریت صحیح آب در آن از اهمیت بالایی برخوردار است. یک سیستم پشتیبان تصمیم مبتنی بر ارزیابی و برنامه‌ریزی سامانه‌های آب (WEAP) می‌­تواند در تخصیص و تحلیل عرضه و تقاضای آب این حوضه مؤثر باشد. در مطالعه حاضر، برای تحلیل و شبیه‌سازی عرضه و تقاضای آب کشاورزی در سه زیرحوضه اصلی واقع در حوضه آبریز گدارچای از مدل WEAP-MABIA استفاده‌ شده است. در روند مدل‌سازی، سال 2009 به عنوان سال پایه انتخاب ‌شده و کلیه مؤلفه‌­های منابع و مصارف حوضه، ایجاد و شبیه‌سازی بارش- رواناب و مصارف آب انجام گردید. پس از آن، واسنجی مدل با ابزار PEST و الگوریتم گاس- مارگواردتت لونبرگ انجام شد. نتایج نشان داد ضریب ناش در دوره واسنجی و صحت­سنجی بین 0/68 تا 0/87 بوده که نشانگر کارایی لازم مدل در مدل‌سازی منابع آب منطقه است. در نهایت، اثرات چندین سناریوهای مدیریتی از قبیل اعمال آیش، تغییر الگوی کشت و افزایش راندمان آبیاری بر روی نتایج مدل مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاکی از آن است که اعمال همزمان 10 درصد آیش و نیز افزایش پنج درصدی راندمان آبیاری می­‌تواند اطمینان‌­پذیری تأمین تقاضاهای آبی در سه حوضه اشنویه، نقده و حسنلو را نسبت به شرایط موجود، به ترتیب حدود 12، 19 و 11 درصد افزایش داده و از این طریق، با کاهش تقاضاهای برآورده نشده، نقش بسزایی را در پایداری منابع آب حوضه گدارچای ایفا نماید.

کلیدواژه‌ها