بررسی هیدروژئوشیمیایی آب‏های زیرزمینی منطقۀ هستیجان و تعیین کیفیت آن‌ها برای مصارف مختلف

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی عمران، دانشگاه قم، قم، ایران

2 ‌کارشناس ارشد زمین‌شناسی اقتصادی، امور آب شهرستان دلیجان، دلیجان، ایران

3 دانشگاه آزاد اسلامی واحد محلات، محلات، ایران

doi
10.22059/jne.2015.55750
چکیده

‌در این مطالعه به‌منظور بررسی ‏‏کیفیت منابع آب زیرزمینی منطقۀ هستیجان از نتایج حاصل از آنالیز شیمیایی 11 نمونه آب زیرزمینی انتخابی در منطقۀ مطالعه‌شده استفاده شده است. به این منظور شاخص‌های اصلی آب، مشخصات فیزیکوشیمیایی یون‌ها و غلظت مهم‌ترین عناصر سنگین، بررسی شده‌اند. به‌منظور ارزیابی کیفی منابع آب محدودۀ مطالعه‌شده، از دیاگرام‌های پایپر، گیبس، شولر و ویلکوکس، نسبت جذب سدیم (SAR)،شاخص کلر‌ـ قلیائیت (CAI) و شاخص اشباع استفاده شده است. نتایج نشان می‏دهد آب‌های این منطقه جزء آب‏‏های سخت و بسیار‌سخت و عمدتاً ‌تیپ و رخسارۀ بی‏کربناته کلسیک و بی‏کربناته سدیک و منیزیک دارد. در این آب‏ها غلظت کاتیون‏هایMg2+وCa2+ بیشتر از کاتیون‏هایNa+و K+‌و غلظتHCO3-بیشتر از SO42-وCl-است. بررسی سنگ‏های در‌برگیرندۀ منطقه نشان می‏دهد کیفیت شیمیایی آب‌های محدودۀ ‌مطالعه‌شده، توسط سنگ‌های مسیر جریان و لیتولوژی مخزن کنترل می‌شود. نتایج حاصل از محاسبۀ شاخص اشباع نشان می‏دهد که این آب‌ها نسبت به کانی‏های دولومیت و کلسیت فوق اشباع و نسبت به کانی‏های سولفاته تحت اشباع هستند. ارزیابی کیفیت آب برای مصارف شرب و کشاورزی از طریق مقایسۀ غلظت یون‌ها با استانداردهای موجود و همچنین بررسی شاخص‌ها و دیاگرام‌های استاندارد نشان می‏دهد که کیفیت غالب آب‏های زیرزمینی منطقه برای کشاورزی مناسب و یا قابل استفاده است و برای مصارف شرب خوب، قابل قبول و متوسط‌اند. از نقطه‌نظر مصارف صنعتی نیز بیشتر نمونه‌ها خاصیت خورندگی دارند، همچنین بررسی‌های انجام‌شده روی عناصر سنگین شامل عناصر آهن، کروم، روی، منگنز، کادمیوم، نیکل، سرب، مس و فلوئور در منطقۀ مطالعه‌‌شده نشان می‌دهد که به‌جز عنصر آهن، غلظت باقی‌ عناصر سنگین پایین‏تر از حد استانداردهای جهانی (WHO,2008) و ایران در محدودۀ مجاز است.