ارائه یک مدل تصمیم‌گیری چندمعیاره مبتنی بر GIS جهت پیدا کردن مکان‌های دفع پسماندهای بیمارستانی با تکیه بر معیارهای زیست‌محیطی (مطالعه موردی: تهران، ایران)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت صنعتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار، گروه مدیریت صنعتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

3 استادیار گروه مدیریت صنعتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه مهندسی صنایع، واحد فیروزکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزکوه، ایران

doi
10.22038/mjms.2021.19976
چکیده

مقدمه: انتخاب محل‌های نامناسب جهت دفع پسماندهای بیمارستانی در جنوب شرقی استان تهران، یکی از مشکلات محیط زیستی این منطقه می‌باشد که باعث بروز خسارت به محیط‌زیست و آلودگی آب‌های زیرزمینی در این منطقه شده است. ازآنجایی‌که در حال حاضر دفن پسماندها عمده‌ترین، مقبول‌ترین و اقتصادی‌ترین روش دفع در بسیاری از مناطق است. پژوهش حاضر باهدف مکان‌یابی محل دفع پسماندهای بیمارستانی در جنوب شرقی تهران انجام گرفت.روش کار: این مطالعه از روش جدیدی برای انتخاب محل‌های دفن پسماندهای بیمارستانی در تهران که متکی بر فن تحلیل نسبت ارزیابی وزنی تدریجی (FSWARA) و سیستم فناوری اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده نمود که باعث کاهش مقایسه در جمع‌آوری نظرات کارشناسان خبره و ساده‌سازی فرآیند انتخاب گردید.نتایج: با به‌کارگیری تکنیک دلفی فازی درنهایت 9 معیار (شیب، ارتفاع، جنس خاک، فاصله از گسل، فاصله از آب‌های سطحی، عمق آب‌های زیرزمینی، فاصله از مناطق مسکونی، فاصله از مناطق درمانی و بیمارستانی و فاصله از جاده) به‌عنوان معیارهای نهایی انتخاب شدند. سپس، وزن هر معیار به‌عنوان لایه‌های اطلاعاتی با استفاده از FSWARA در ورودی‌های سیستم GIS وارد شدند تا نقشه‌های نهایی برای پهنه‌ی مناسب محاسبه گردد که هشت مکان به‌عنوان گزینه‌های انتخابی برای دفع پسماندها انتخاب گردیدند در ادامه، مکان‌های انتخاب‌شده با استفاده از تحلیل مقایسه‌ای (تطبیقی) ایده آل-واقعی چند شاخصه (MAIRCA) رتبه‌بندی شدند.نتیجه‌گیری: نقطه چهارم با شیب 34 درجه، ارتفاع 1008 متر، فاصله از گسل 3 / 4841 متر، فاصله از آب‌های سطحی 8 / 4428 متر، عمق آب‌های زیرزمینی 12 متر، فاصله از مناطق مسکونی با فاصله 457 متر، فاصله از مناطق درمانی و بیمارستانی با 6 / 4749 متر، فاصله از جاده با 1598 متر به‌عنوان مناسب‌ترین مکان در بین هشت مکان تعیین‌شده برای محل دفع پسماندهای بیمارستانی انتخاب گردید. درنهایت، از روش‌های MOORA، TOPSIS و VIKOR برای مقایسه و اعتبارسنجی یافته‌ها استفاده گردید.