تبیین محدودیت منابع آب در تئوریهای توسعه منطقهای با رویکرد پویایی سیستم ها
نویسندگان
1 عضو هیات علمی دانشکدههای علوم انسانی و علوم و فنآوریهای بینرشتهای دانشگاه تربیت مدرس.
2 کارشناس ارشد مهندسی و مدیریت منابع آب، گروه مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشکده عمران و محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس.
doi
چکیده
تئوریهای مکانیابی ابتدا با توجه به غالب بودن اقتصاد بر پایه کشاورزی، بر اساس کسب بهینه سود در فعالیتهای کشاورزی پایهریزی شدهاند. اما با پررنگ شدن نقش صنعت و گسترش تولید صنعتی، تغییر رویکردی در تئوریهای مکانیابی بوجود آمد، به نحوی که انسان در جهت تحمل هزینه کمتر، حصول سود بیشتر و سهولت دسترسی به منابع، مکان فعالیت خود را انتخاب مینماید. با وجود این که رعایت این سه اصل منطقی ساده به نظر میرسد با این حال با پیچیدهتر شدن عوامل مؤثر در مکانیابی، به ناچار متخصصان به استفاده از روشهای علمی و مدرن روی آوردند. در این راستا تئوریها و مدلهای مختلفی ارائه شده است. اغلب این نظریهها در کمی نمودن عوامل مؤثر بر فرآیند مکانیابی تأکید دارند. در تحقیقات و مدلهای مربوط به تئوریهای مکانیابی، غالباً به محدودیتهای موجود در یک منطقه از قبیل منابع آب و عوامل مؤثر بر مصرف آب، توجه نشده است. با توجه به اینکه ایران در حال تجربه مشکلات جدی کمبود منابع آب است و بسیاری از آسیبپذیریهای منطقهای ناشی از عدم توجه به منابع به ویژه منابع آب است، بنابراین بهتر است که به این محدودیتها در تئوریهای مکانیابی توجه شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته شود. لذا در این تحقیق سعی شده است با استفاده از تفسیر سیستمی نقش آب در این نظریهها بررسی شود. بدین ترتیب تئوریهای مکانیابی با استفاده از حلقه سیستمی ترسیم و تحلیل شده است که نهایتاً این تحقیق میتواند نقشه راه آیندگان در مناطقی باشد که توسعه منطقه، بر پایه این تئوریهای مکانیابی صورت میگیرد تا بدین ترتیب به محدودیتهای منطقه خصوصاً منابع آب توجه شود.