نقد و بررسی تبیینهای تکاملی رفتار اخلاقی : نوعدوستی زیستی و نوعدوستی اخلاقی
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری فلسفه دین، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
2 استادیار موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران
doi
چکیده
با توجه به پیشرفت روز افزون علم زیستشناسی بخصوص در حوزه زیستشناسی تکاملی، این علم داعیه دار ارائه تبیینهای علمی در خصوص پدیده های انسانی از جمله دین و اخلاق میباشد. در خصوص منشاء رفتار اخلاقی در گونه انسان، گروهی از تکاملدانان بر این باورند که رفتار اخلاقی در انسان در امتداد سیر تکوین حس اخلاقی در طول زمان و از گونه های پستتر پدید آمده است، در حالیکه گروهی دیگر از زیست شناسان تکاملی و فلاسفه اخلاق ضمن رد این نظریه، معتقدند آنچه در انسان رفتار اخلاقی نامیده میشود رفتاری است که مختص انسان است و در هیچ گونه پست تر دیگری یافت نمیشود، چرا که رفتار اخلاقی در انسان همواره قرین نوعی ارزیابی و غایتمندی و تامل است، آنچیزی که در حیوانات پست تر دیده نمیشود. در این نوشتار در خصوص رفتار نوعدوستانه بعنوان یک رفتار اخلاقی بحث خواهد شد و دیدگاههای دو گروه پیرامون منشاء نوعدوستی مورد نقد و بررسی قرار خواهد گرفت. از اینرو دو ادعا مورد بحث واقع میشود: اول اینکه: تبیینهای زیستی از سرشت انسان به تنهایی قادر نیست تمایز معنی داری مابین چیستی و چگونگی رفتار اخلاقی در انسان و سایر حیوانات را ارائه دهد و برای این مهم باید تعریف متفاوتی از ماهیت انسانی ارائه نمود. دوم اینکه: ذات و سرشت انسان و نحوه زیست اجتماعی و فرهنگی او اقتضای هدفمندی فعل اخلاقی در انسان را دارد.