بررسی کیفیت آب رودخانه حبله‌رود با استفاده از شاخص کیفیت منابع آب سطحی ایران (IRWQISC) و روش سطح پاسخ

نویسندگان

1 دکتری حقوق محیط زیست، مدیر کل حفاظت محیط زیست استان سمنان.

2 دکتری مهندسی شیمی، مرکز تحقیقات زیست‎محیطی، اداره کل حفاظت محیط زیست استان سمنان

doi
چکیده

هدف پژوهش حاضر  ارزیابی کیفیت رودخانۀ حبله­‌رود در استان سمنان بر ‌اساس شاخص کیفیت منابع آب سطحی ایران (IRWQISC) است. پارامترهای COD، BOD5، اکسیژن محلول، هدایت الکتریکی، کلیفرم گوارشی، آمونیوم، نیترات، فسفات، کدورت، سختی کل و pH، طی چهار فصل‏ از زمستان سال 1398 تا پاییز سال 1399 در سه ایستگاه­ نمونه‌­برداری شامل بالا­دست روستای بن­کوه (A)، پایین­‌دست روستای بن­کوه (B) و ده‌سراب (C) مورد پایش قرار گرفتند. بیشترین مقدار IRWQISC، عدد 6/55 در ایستگاه بالادست روستا در فصل تابستان و کمترین مقدار آن، عدد 40/4 در ایستگاه پایین‌­دست روستا در فصل زمستان به دست آمد. بنابراین، کیفیت آب رودخانه در ایستگاه بالا­دست روستای بن­کوه در فصل تابستان نسبت به ایستگاه­ها و فصول دیگر بهتر بوده است. به منظور بررسی مقدار تأثیر هر پارامتر بر روی شاخص کیفی آب رودخانه و نیز بررسی اثر متقابل پارامترها، با استفاده از نرم­افزار Design Expert طراحی آزمایش در سه ایستگاه مورد مطالعه و در فصل تابستان انجام شد. ابتدا با روش پلاکت- برمن پارامترهایی که اثر بیشتری بر مقدار IRWQISC داشتند غربال­گری شدند و سپس برای تحلیل داده‌­ها از روش سطح پاسخ RSM-BBD استفاده شد. پارامترهای EC، فسفات، نیترات، کدورت و pH با %51/61، %23/13، %14/44، %3/17 و %2/38 به ترتیب بیشترین سهم مشارکت را در پارامتر IRWQISC داشتند. مقدار R2  با استفاده از روش BBD برابر با 0/9982 به دست آمد که نشان‌دهنده اعتبار مدل به کار رفته است.