ارزیابی وضعیت حکمرانی ریسک سیل در ایران بر اساس رویکرد تدابیر سیاستی
نویسندگان
1 دانشیار گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد مدیریت و برنامهریزی منابع آب، گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
3 دانشیار گروه مهندسی و مدیریت آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، پژوهشکده مهندسی و مدیریت آب دانشگاه تربیت مدرس، تهران، گروه میان رشتهای فناوری آب، دانشکده علوم و فناوریهای میان رشتهای، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
doi
چکیده
در چند دهه اخیر، به دلیل افزایش تلفات جانی و مالی در دنیا نگرانیهای زیادی در مورد عملکرد برنامههای مواجهه با سیل به وجود آمده است. لذا هدف این مقاله توجه به مسأله سیل از نگاه حکمرانی و بررسی و تحلیل چالشهای سیستم حکمرانی سیل کشور و ارائه راهبردها و راهکارهای اجرایی برای تقویت حکمرانی ریسک سیل در ایران است. کاهش خسارات ناشی از سیل لزوماً فقط در گرو اقدامات سازهای نیست. مقاله حاضر درصدد پاسخگویی به این سؤال است که با انجام چه اقدامات و برنامههایی میتوان تلفات جانی و خسارات مالی ناشی از سیل را در ایران کاهش داد. ازاینرو، در پژوهش حاضر با رویکرد تحلیل کیفی قواعد و گزارشها و اطلاعات دریافتی بر مبنای گزارشهای هیأت ویژه سیلاب ریاست جمهوری برای سیلهای 1397 و 1398، ابعاد قواعد، کنشگران و منابع آنها، و گفتمان متناظر با رویکرد تدابیر سیاستی در پنج راهبرد پیشگیری، دفاعی، کاهشی، آمادگی و بازیابی، مدیریت ریسک سیل برای تحلیل سیستم حکمرانی ریسک سیل در ایران به کار گرفته شد و در آخر راهکارهای اولویتدار برای اصلاح آن ارائه گردید. نتایج حاصل نشاندهنده این است که حکمرانی ریسک سیل ایران دارای چالشهای فراوانی از جمله عدم توجه و اهمیت به رودخانه در شهرسازی و طراحی زیرساختها، عدم انجام صحیح و بهموقع مسئولیتهای نهادی، تداخل ساختارهای مدیریتی در شرایط بحران، عدم استفاده کارآمد از منابع موجود و تأکید بر مدیریت دولتمحور سیل میباشد. به علاوه، در برنامهها و اقدامات راهبردهای مدیریت سیل تنوع، همبستگی و همسویی کمرنگ است. همچنین، دو راهبرد دفاعی و آمادگی نسبت به دیگر راهبردهای پنجگانه طرحهای مدیریت سیل نهادینهتر هستند.
