بررسی قابلیت گیاهان بومی در گیاه پالایی فلزات سنگین و مواد مغذی در مخازن سدهای لتیان و لار

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی محیط زیست، گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.

2 استاد، گروه محیط زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

3 دانشیار، گروه محیط زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.

4 دانشیار، گروه محیط زیست، دانشکده علوم پایه، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

5 استادیار گروه محیط زیست، دانشکده کشاورزی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

doi
چکیده

بررسی و کنترل تجمع زیستی فلزات سنگین به دلیل بار آلودگی، خطر اکولوژیکی و عوارض بسیار بالایی که برای سلامت انسان‌ها و همچنین نامشخص بودن نوع، مقدار و چگونگی ورود آلاینده‌ها به منابع آبی دارد از اهمیت بسیاری برخوردار می‌باشد، در این راستا تعیین میزان آلودگی فلزات سنگین و نیترات و فسفات در مخازن سدهای لتیان و لار و همچنین پتانسیل گیاهان لمنا، لویی و آب­تره در گیاه‌پالایی فلزات سنگین و مواد مغذی این منابع مدنظر این بررسی قرار گرفت. به این منظور 40 نمونه آب از اعماق مختلف دریاچة سدهای لتیان و لار و 3 نمونه از قسمت برگ گونه‌های گیاهی در فواصل تصادفی در فصول تابستان و پاییز جمع­آوری و پس از آماده­سازی و فرآوری نمونه­ها در آزمایشگاه، میانگین غلظت باقیمانده عناصر توسط دستگاه­های ICP و اسپکتروفتومتر قرائت شد. نتایج به‌دست‌آمده میانگین غلظت عناصر مس، سرب، آهن و نیترات در دریاچة سد لتیان به ترتیب 0/009، 0/27 ،0/10 و 0/07 میلی‌گرم در لیتر و در دریاچة سد لار به ترتیب 0/004، 0/26، 0/06 و 1/27 میلی‌گرم در لیتر را نشان داد که در تمامی موارد به­جز عنصر سرب کمتر از حد مجاز استانداردهای مربوطه بود. همچنین میانگین غلظت فسفات در دریاچة سد لتیان و لار به ترتیب 0/07 و 1/27 میلی­گرم در لیتر بوده که در سد لتیان کمتر و در سد لار بیشتر از حد استاندارد می­باشد. همچنین، در سد لتیان گیاه لمنا در حذف عناصر سرب و فسفات، گیاه لویی در حذف آهن و آب­تره در حذف مس و نیترات کارایی بالایی داشته اما در سد لار گیاه لویی در حذف عنصر آهن، مس، سرب و نیترات، آب­تره در حذف فسفات کارایی بالاتری داشته است. کم بودن میانگین غلظت عناصر سنگین در مخزن سد لار نسبت به سد لتیان با مساحت قابل‌توجه مراتع خوب و بارش فراوان در حوضه آبریز لار مرتبط است؛ بنابراین نوع کاربری اراضی، الگوی پوشش گیاهی و رطوبت هوا در حوضه‌های آبریز جاجرود و لار بر این مسأله تأثیرگذار می­باشد.