نقد رویکرد ناواقع‌گرایی ویتگنشتاین در باورهای دینی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور

doi
چکیده

به نظر ویتگنشتاین باور دینی استفاده از یک تصویر است، تعهدی راسخ و تزلزل ­ناپذیری که کل زندگی را نظم و نسق بخشیده است و مبتنی بر شواهد و دلایل نیست از این رو نه از جانب علم و فلسفه مددی می­ یابد و نه هرگز گزندی می­ بیند. پژوهش حاضر ضمن بررسی دیدگاه ویتگنشتاین متأخر در ارتباط با گفتارهای دینی نتیجه می­ گیرد که رویکرد ویتگنشتاین برای مقولات دینی هر چند نوعی معناداری فراهم می­ سازد، اما عدم واقعیت آن را نیز توجیه می ­کند. ناواقع­گرایی در دین حتی امروزه پیروان خاصّی در بین روحانیون مسیحی از جمله دان کیوپیت پیدا کرده است که این موضوع خود با فضای حاکم بر جوامع دینی فرسنگ­ ها فاصله دارد. همچنین این نگرش با واقعیت­ های موجود در مجامع علمی و دینی که اساساً دین را مجموعه­ تصاویری از واقعیت دانسته که می ­توانند صادق باشند یا نباشند، منطبق نمی­ باشد. به نظر ویتگنشتاین اظهارات دینی و الهیاتی شواهدی هستند که ارجاع به واقعیت عینی در مورد آنها صدق نمی­ کند. این اظهارات تصاویری دینی و الهیاتی فراهم می­ کنند که اهمیت آنها در این نیست که درباره چیزی باشند یا از چیزی بگویند، بلکه در این است که در زندگی دینی نقش موٌثر ایفا کنند.