پیش‌بینی تغییرات مساحت دریاچه بختگان و طشک با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و عوامل اقلیمی

نویسندگان

1 گروه عمران آب، دانشکده عمران معماری و هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 گروه عمران آب، دانشکده عمران معماری و هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 استادیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه بین المللی امام خمینی( ره )، قزوین، ایران

doi
چکیده

تداوم خشکسالی در سطوح مختلف باعث خشکی رودخانه‌ها و تالاب‌ها می‌شود. در این تحقیق با استفاده از تصاویر ماهواره Landsat، تغییرات مساحت دریاچه‌ بختگان و طشک در طول سال‌های ۱۹۸۶ تا ۲۰۱۹ میلادی بررسی شده ‌است. همچنین، بر مبنای شاخص بارش استاندارد (SPI) اثر بارش بر مساحت دریاچه‌ و مجموع جریان ورودی به آن بررسی‌شد. در ادامه با تولید نقشه‌های کاربری اراضی، تغییرات کاربری اراضی در سطح حوضه دریاچه بختگان و طشک بررسی ‌شد. به‌علاوه، مدلی برای پیش‎بینی مساحت دریاچه‌ با استفاده از مساحت دریاچه‌ در سال گذشته، مجموع جریان ورودی و عمق بارش سالانه بر روی دریاچه ارائه شد. نتایج نشان داد که در دوره مطالعاتی، کمترین مساحت دریاچه بختگان و طشک در سال ۲۰۱۱ برابر با 17/038 کیلومتر مربع بوده که در مقایسه با حداکثر مساحت دریاچه در سال 1993 کاهش %98 را نشان‌می‌دهد. بررسی SPI در سطح حوضه دریاچه بختگان و طشک در مقیاس ۱۲ ماهه در ماه شهریور نشان ‌می‌دهد که شاخص خشکسالی هواشناسی به طور مستقیم تغییرات سطح دریاچه‌ را تحت تاثیر قرار می‌دهد اما در سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۲ جریان ورودی به دریاچه‌ تحت تاثیر گسترش فعالیت انسانی در سطح حوضه به شدت کاهش یافته و در این دوره روند تغییرات سطح دریاچه‌ مطابق با تغییرات شاخص SPI نیست. نتایج حاصل از مدل پیش‌‎بینی نشان می‌دهد مقدار ضریب تعیین برای نتایج حاصل از مدل شبکه عصبی و نتایج حاصل از تصاویر ماهواره‌ای برابر با 0/72 است. در نتیجه با استفاده از مدل می‌توان تغییرات دریاچه‌ را با دقت قابل قبولی پیش‌‎بینی کرد.