بررسی تطبیقی نقوش کارت بافی مناطق الموت قزوین،کلات نادر و علیآبادکتول
نویسندگان
1 استادیار، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه صنایعدستی، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر، تهران، ایران
doi
10.22034/daraygah.2021.135025چکیده
در کارتبافی مناطق الموت قزوین، کلات نادر و علیآباد کتول در نوعی از دستبافتههای نواری با عرضهای متفاوت می توان هویت قومی مردمان ساکن را بازجست. زنان با تکیهبر اصالت گذشته، آنها را بافته و از ساختار هندسی عناصر و اشیاء محیط پیرامون در خلق آن بهره میگیرند. هدف از این پژوهش، بازشناسی ویژگیهای فنی و هنری در سه منطقه الموت قزوین، کلات نادر و علیآباد کتول از نظر مردم شناسی و شناسایی نقاط افتراق و اشتراک نقوش در آن است. بنابراین پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به سؤالات ذیل است: 1. نقوش مورداستفاده در کارتبافی مناطق الموت قزوین، کلات نادر، علیآباد کتول چیست؟ 2. طرحها و نقوش در کارت بافی این مناطق بر اساس رویکرد مردمشناسی چه مفهومی دارند و نقاط افتراق و اشتراک آنها کدام است؟ روش تحقیق، توصیفی و رویکرد تحلیل، مردمشناسی است. گردآوری مطالب از طریق منابع کتابخانهای و بهویژه میدانی و نمونهگیری شامل تمامشماری موارد در دسترس است. یافتهها نشان میدهد کارتبافی در این مناطق، ساختاری منحصربهفرد داشته و گویای ارتباط با طبیعت، فرهنگ و رسوم بومی مناطق بوده و محصولی فرهنگی و کاربردی، متناسب با نیازهای مردم است. معانی نهفته در ورای تزیینات معمولاً ریشه در باورهای اساطیری و دینی اقوام دارند. بررسی نقوش نواربافی مناطق سهگانه فوق نشان داد قالبهای هندسی در این بافته های نواری بهعنوان مهمترین عنصر زیبایی با بهکارگیری عناصری از زیستبوم و نمادپردازی فرهنگی انتزاع شده است. نقوش بهکاررفته در آنها شامل نقشهای حیوانی، هندسی و طبیعت پیرامون است که عموماً با رنگهای سفید، سیاه، زرد و بهویژه قرمز بافته میشوند. باید اشاره داشت تنوع نقوش در کلات نادر بیشتر و در علیآباد کتول از فراوانی کمتری برخوردار است. این نقوش با بیانی ساده و نمادین، برگرفته از طبیعت، پدیدههای طبیعی و باورهای مردم هر منطقه هستند و با تکرار، ریتم و ترکیببندی متقارن در قالب اشکال هندسی بر کارتبافی سه منطقه خودنمایی میکنند.
