مقایسه عوامل روانشناختی موثر بر رفتارهای صرفهجویی و رفتارهای افزایش بهرهوری آب خانگی؛ مورد مطالعه شهر تهران
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا؛ دانشکده فنی- دانشکده عمران- دانشگاه تهران
2 استاد دانشکده مهندسی عمران، پردیس دانشکدههای فنی، دانشگاه تهران.
3 دانشجوی دکتری آموزش کشاورزی پایدار و محیط زیست، گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
4 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، خوزستان، ایران
doi
چکیده
تأمین امنیت آب در مواجهه با رشد جمعیت و کمبود منابع، سیاستگذاران را با چالش بزرگی در مناطق شهری مواجه کرده و آنها را بهسمت رهیافتهای مدیریت تقاضای آب سوق داده است. حفاظت از آب بهعنوان عاملی اساسی در مدیریت تقاضا، راهکاری مؤثر در تأمین پایدار آب شهری است که دو دسته رفتارهای صرفهجویی و افزایش بهرهوری را شامل میشود. با توجه به انجام داوطلبانه این رفتارها توسط افراد، درک فرآیندهای روانشناختی تبیینکننده این رفتارها جنبه مهمی در طراحی سیاستها و مداخلات کارآمد در این حوزه است. لذا هدف این تحقیق، بررسی عوامل مؤثر بر تمایل و رفتارهای حفاظت از آب ساکنان شهر تهران بهکمک تئوری رفتار برنامهریزیشده بود. دادههای تحقیق، بهکمک پرسشنامه ساختاریافتهای که روایی آن بهکمک نظر متخصصان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ مورد تأیید قرار گرفت، از شهروندان تهرانی به دو روش آنلاین و آفلاین (820=N) جمعآوری شد. همچنین برای تجزیهوتحلیل دادهها، از مدلسازی معادلات ساختاری استفاده شد. براساس نتایج، تئوری رفتار برنامهریزیشده قادر است بهترتیب 83% و 40% از واریانس تمایلات و رفتارهای صرفهجویی و بهترتیب 57% و 37% از واریانس تمایلات و رفتارهای افزایش بهرهوری را تبیین نماید. همچنین نتایج نشان داد، نگرش و کنترل رفتاری درکشده بر تمایل به انجام هر دو رفتار تأثیرگذار است؛ اما هنجار ذهنی، تأثیری بر تمایل به انجام این رفتارها ندارد. بهعلاوه، نتایج حاکی از تأثیرگذاری تمایل و کنترل رفتاری درکشده بر انجام هر دو رفتار است. درنهایت براساس نتایج، دلالتهایی برای ارتقای حفاظت از آب خانگی و پیشنهاداتی برای تحقیقات آینده، ارائه شده است.
