مدل‌سازی هیدرواقتصادی تأثیر کاهش بارش بر الگوی کشت و سود کشاورزان در حوضه آبریز طشک- بختگان

نویسندگان

1 دانشکده مهندسی عمران و محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشکده مهندسی عمران و محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 دانشکده مهندسی عمران و محیط زیست، دانشگاه تربیت مدرس

doi
چکیده

کمبود آب یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین عوامل در الگوی کشت و سود کشاورزان است. این تحقیق برای ارزیابی اثرات کاهش بارش بر الگوی کشت و سود کشاورزان در حوضه آبریز طشک- بختگان انجام شد. برای این منظور، از یک مدل تلفیقی که شامل دو بخش هیدرولوژیکی و اقتصادی است، استفاده گردید. در بخش هیدرولوژیکی، مدل برنامه‌ریزی و ارزیابی منابع آب (WEAP) و در بخش اقتصادی، مدل برنامه‌ریزی مثبت ریاضی (PMP) استفاده شدند. در این تحقیق اثرات کاهش بارش در دو سناریوی کاهش 20 و 40 درصدی، بر بخش کشاورزی از طریق تعیین میزان آب تحویلی به این بخش تعیین شد و سپس عکس‌العمل کشاورزان از طریق الگوی کشت و سود آن‌ها بررسی گردید. این مدل‌سازی به‌صورت منطقه‌ای در 5 ناحیه مجزا از حوضه طشک– بختگان و نسبت به سال پایه (2007-2006) انجام شد. نتایج این تحقیق نشان داد با اجرای سناریوی 20 درصد کاهش بارش، سطح زیر کشت و سود کشاورزان به ترتیب 33 و 29 درصد کاهش یافتند و با سناریوی 40 درصد کاهش بارش، میزان کاهش سطح زیرکشت و سود کشاورزان به ترتیب 36 و 32 درصد بود. در بین محصولات مختلف، بیش‌ترین تغییرات سطح زیرکشت مربوط به یونجه بود و سطح زیرکشت محصول برنج به دلیل سود بالای آن تغییری نکرد.