بررسی روند تغییرات کاربری‌ـ ‌پوشش اراضی استان همدان در سه دهة گذشته با استفاده از تصاویر ماهواره‌‏‌‌‌ای

نویسندگان

1 کارشناس ارشد رشتة محیط‌زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران

3 دانشیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران

4 کارشناس ارشد سنجش از دور سازمان فضایی ایران

5 کارشناس ارشد رشته مهندسی منابع طبیعی‌ـ محیط‌زیست گرایش زیستگاه‌ها و تنوع زیستی، دانشکده محیط‌زیست و انرژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران

doi
10.22059/jne.2014.50995
چکیده

در طول زمان، الگوهای پوشش زمین و به دنبال آن کاربری اراضی دچار تغییر اساسی می‏‌‌شوند و عامل انسانی می‏‌‌تواند بیشترین نقش را در این فرایند ایفا کند. شناسایی این تغییرات می‌‌تواند به مدیریت آیندة منطقه کمک کند. بر این اساس، هدف اصلی این پژوهش، پایش تغییرات کاربری‌‌‌‌‌‌ـ پوشش اراضی در محدودة استان همدان طی سه دهة اخیر بوده است. بنابراین، تغییرات ایجاد‌شده در محدودة مطالعه‌شده، تصاویر سنجندة TM سال 1989، سنجندة ETM سال 2000 ماهوارة Landsat و سنجندة LISS3 ماهوارة IRS سال 2008 پردازش شد. بعد از اعمال پیش‌پردازش‌‌های لازم، عملیات بارزسازی تصاویر اجرا و با بهره‏‌‌گیری از روش طبقه‌‌بندی نظارت‌شده با الگوریتم حداکثر احتمال، نقشه‌‌های موضوعی کاربری‌ـ پوشش اراضی تهیه شد. این نقشه با روش مقایسة پس از طبقه‌‌بندی به‌صورت زوجی در دورة اول یعنی بین سال‌‌های 1368 تا 1379 و دورة دوم بین سال‌‌های 1379 تا 1387 مقایسه شد. نتایج نشان‌‌دهندة این است که مساحت طبقات کاربری‌ـ پوشش، اراضی مرتعی و اراضی کوهپایه‌‌ای‌ـ ‌‌‌‌‌صخره‌‌ای طی سه دهه کاهش یافته است و در مقابل پهنه‌‌های آبی، اراضی بایر و مناطق مسکونی‌ـ صنعتی طی این دوره در حال افزایش بوده‌‌اند. طبقة درختزارها در دورة اول مطالعه با کاهش و در دورة دوم با افزایش روبه‌رو بوده‌‌اند، اما اراضی کشاورزی طی دورة اول مطالعه با افزایش مساحت و طی دورة دوم مطالعه با کاهش مواجه شده‌‌اند. نتایج این پژوهش نشان می‏‌‌دهد که طی سال‌های اخیر زیستگاه‌های حیات وحش در این استان به‌شدت در معرض نابودی قرار گرفته‌‌اند.