بررسی تجمع فلزات سنگین در رسوب، ماهی و گیاه نی در سد ستارخان

نویسندگان

1 کارشناس ارشد گروه محیط‌زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران

2 استادیار گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

3 استادیار گروه شیلات دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

4 استادیار گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jne.2014.51001
چکیده

افزایش روزافزون فعالیت‌های صنعتی منجر به ورود آلودگی‌ها به محیط‌زیست به‌خصوص منابع آبی شده است. فلزات سنگین ازجمله آلودگی‌های مهمی هستند که به‌دلیل پایداری و عدم تجزیة زیستی و احتمال ورود آن‌ها به زنجیرة غذایی، خطر برای سلامت انسان و سایر موجودات را در پی خواهد داشت. جهت بررسی وضعیت آلودگی در سد ستارخان، نمونة رسوب، گیاه نی (Phragmites australis) و ماهی کپور (Cyprinus carpio) و سوف (lucioperca Stizostedion) از این سد برداشت شد. بر روی نمونه‌ها هضم اسیدی خشک با استفاده از اسید‌نیتریک غلیظ انجام شد و غلظت فلزات کادمیم، آرسنیک و مس با استفاده از دستگاه ICP-OES اندازه‌گیری شد. آزمون آماری تجزیة واریانس یک‌طرفه جهت بررسی اختلاف غلظت فلزات بین نمونه‌ها معنا‌دار شد (P< 0.001). همبستگی معنا‌داری بین غلظت فلزات در رسوب و غلظت فلزات در گیاه و ماهی مشاهده نشد (P> 0.05). همچنین، نتایج نشان داد غلظت فلز آرسنیک در رسوب بیش از استاندارد جهانی بود. در بافت ماهی‌های بررسی‌شده نیز غلظت فلز آرسنیک و کادمیم بیش از استانداردهای جهانی بررسی شد. گیاه نی مقدار زیادی از فلزات سنگین را در خود تجمع داده است که توانایی این گیاه در تجمع فلزات سنگین را نشان می‌دهد. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده تدوین برنامة کنترلی جهت پایش آلودگی در منطقه ضروری به نظر می‌رسد.