فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افزایش نیاز به انرژی به همراه رشد اقتصادی و صنعتی‌شدن سبب افزایش آلودگی هوا در شهرهای بزرگ ایران شده است. آلودگی هوا با برهم‏زدن حالت پایدار سلول‏های در معرض آن به گیاهان آسیب وارد می‏سازد. در این پژوهش، معیارهای گوناگون نشان‏دهندة تنش آلودگی هوا در سطوح مختلف شامل بیوشیمی سلول، برگ و کل تاج در درخت چنار اندازه‏گیری شد و ارتباط آن‏ها با غلظت آلاینده‏های هوا شامل ازن، اکسیدهای نیتروژن، دی‏اکسیدگوگرد، مونواکسیدکربن و ذرات معلق بررسی شد. نتایج مطالعه نشان داد غلظت کلروفیل‏های آ و ب در برگ چنار با افزایش غلظت ازن در هوا کاهش می‏یابد. در پاییز کلروفیل آ و کلروفیل ب با مونواکسیدنیتروژن همبستگی معنا‏دار منفی (به‌ترتیب 69/0-=r و 72/0-=r) نشان داد. در بهار، سطح ویژة برگ با ازن و دی‏اکسید نیتروژن همبستگی معنا‏دار مثبت (05/0P<) و با مونواکسیدکربن همبستگی معنا‏دار منفی (01/0P<) نشان داد. هیچ‌یک از ضرایب همبستگی بین شفافیت تاج و آلاینده‏های هوا معنا‏دار نشد. اما نسبت مساحت تاج در تابستان با آلایندة دی‏اکسید‌نیتروژن همبستگی معنی‏دار (05/0P<) مثبت نشان داد. شاخص سطح ویژة برگ معیار مناسبی از تماس گیاه با آلاینده‏های مختلف هوا خصوصاً در فصل بهار بود. علاوه بر آن، نسبت مساحت تاج بهتر از شفافیت تاج به آلودگی پاسخ داد و می‏تواند معیار مناسبی از تأثیر آلایندة دی‌اکسیدنیتروژن بر درخت چنار باشد. این شاخص به‌دلیل آسانی و سرعت اندازه‏گیری آن به‌وسیلة دوربین عکاسی دیجیتال معمولی و نرم‏افزارهای پردازش تصویر موجود از پتانسیل بالایی برای کاربرد در مطالعات مربوط به آسیب انواع تنش‏ها بر درختان برخوردار است.