حکمرانی رفتار مصرف انرژی برق در ایران: از شکاف در سیاستهای فنی و رفتاری تا ادراک سیاستگذار از مسئله
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت و علوم اجتماعی، پژوهشگاه نیرو، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
چکیده
در سالهای پیشین بخش خانگی حدود یکسوم کل مصرف برق را بهخود اختصاص داده و این مسئله، تمرکز بر رفتار مصرفی افراد را در سیاستگذاری انرژی کشور برجسته ساخته است. هرچند تاکنون ابزارهای متنوعی برای مداخله بر رفتار طراحی شده است، بااینحال وجود مشکلات فراوان در بخش انرژی نشان میدهد که درک رفتارها، چگونگی تغییر و مدیریت آن در سطح سیاستگذاری ملی، بهشکلی نادقیق و ناقص دنبال شده است. این پژوهش، با درگرفتن رویکرد کیفی و با چرخش از تمرکز بر شناسایی عوامل مؤثر بر رفتار مصرفکننده، به سمت حکمرانی رفتار، سیاستگذاران این حوزه را هدف گرفته تا به بررسی نحوه مدیریت و هدایت رفتار مصرف انرژی در کشور بپردازد. جمعآوری دادهها از طریق مصاحبه با مدیران صنعت برق و تجزیهوتحلیل آنها با تحلیل مضمون انجام شد. از مهمترین یافتههای پژوهش وجود دو نوع شکاف درونبخشی و بینبخشی در سیاستهای فنی و رفتاری بود که نیاز به تغییر رویکرد و قالببندی دوباره سیاستها را در جهت ایجاد یکپارچگی و توازن در حکمرانی رفتار مصرف انرژی هشدار میدهد. این مقاله تأکید میکند بهرهگیری از بینشهای رفتاری در حکمرانی، تنها محدود به استفاده از ابزارهای رفتاری برای کمک به حل مسائل این حوزه نیست بلکه نیازمند ارتقای ادراک سیاستگذاران از مسائل سیاستی براساس بینشهای رفتاری است.