علم نافع تمدن ساز در اندیشه‌ آیت‌الله خامنه‌ای

نویسندگان
doi
10.22034/rcdir.2025.497889.1159
چکیده

توجه به علم از مهم‌ترین دغدغه‌های حیات بشری بوده و هست. تلاش بشر بر این بوده است تا با دسترسی به علم، زمینه‌های رفاه و آسایش بیشتر را برای خود فراهم کند. جوامعی که به‌نوعی طالب علم بوده‌اند توانسته‌اند زمینه‌های برتری‌جویی را در عرصه‌های مختلف در پیش بگیرند. در اسلام علم موردتوجه اساسی قرارگرفته است و آیات آغازین نازل‌شده به علم اختصاص‌یافته است. متفکران جهان اسلام هرکدام تلاش کرده‌اند اهمیت علم و توجه اسلام به مبانی علم را مورد کنکاش قرار دهند. در این پژوهش تلاش بر این بوده است تا اندیشه ی آیت‌الله خامنه‌ای به‌عنوان متفکر و رهبر نظام اسلامی در باب علم، علم نافع و تأثیر آن در ظهور و بروز تمدن نوین اسلامی به بحث گذاشته شود. روش به‌کاررفته در این پژوهش روش تحلیل مضمون می‌باشد. سؤال نویسنده این‌که علم نافع در نگاه آیت‌الله خامنه‌ای شامل چه شاخصه‌هایی است و این علم در فرآیند ظهور و بروز تمدن چه جایگاه و نقشی را بر عهده دارد؟ یافته‌ها بیانگر این است که علم در باور فکری آیت‌الله خامنه‌ای زمانی مورد تمجید است که برای جامعه و حیات بشری در ابعاد مختلف مادی و معنوی سعادت آفرین باشد و انسان را در مسیر هدایت الهی قرار دهد و نیازهای ضروری او را تأمین کند. برای علم نافع ویژگی‌هایی چون رفع نیازهای ضروری انسان، تأمین سعادت مادی و معنوی، کاربردی بودن، مانع دین نبودن، اخلاص و امثال آن طرح بحث شده است.