فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 بحران آب ناشی از رشد سریع جمعیت، توسعه اقتصادی نامتوازن، تغییر اقلیم و همچنین مدیریت ناکارآمد منابع آب مهم­ترین تهدید در قرن حاضر شناخته ‌شده است. منابع آب زیرزمینی به عنوان یکی از مهم‌ترین منابع آب در دسترس، در سال­های اخیر با چالش­های زیادی مواجه شده است، به‌گونه‌ای که از 609 دشت کشور، 404 دشت به عنوان دشت ممنوعه اعلام ‌شده است. بخش کشاورزی به عنوان مهم­ترین مصرف­کننده منابع آب دشت­ها، نقش زیادی در شکل‌گیری این بحران داشته است. در این تحقیق نقش محصولات زراعی غیر استراتژیک مختلف در افت سطح آبخوان و همچنین بر درآمد کشاورزان در دراز مدت با استفاده از مدل سیستم دینامیک بررسی شده است. آبخوان دشت قزوین که از سال 1342 به عنوان دشت ممنوعه اعلام شده است به عنوان مطالعه موردی انتخاب شد. بدین منظور بعد از جمع‌آوری سری زمانی داده­ها و رفع نقایص آن، مدل شبیه‌سازی 15 ساله علت و معلولی با استفاده از نرم‏افزار Vensim PLE توسعه یافت و با استفاده از الگوریتم ژنتیک کالیبره گردید. نتایج نشان داد آب انتقالی از سد طالقان به دشت قزوین باعث کاهش مقدار افت سطح آبخوان در طول 15 سال به‌اندازه 10 متر شده است. حساسیت سطح ایستابی و درآمد خالص کشاورزان به تغییرات سطح زیر کشت 17 محصول در دشت قزوین بررسی گردید و نتایج نشان داد درآمد کشاورزان بیشترین حساسیت را به کشت انگور با ردپای بالای اقتصادی دارد و از طرف دیگر سطح ایستابی نیز بیشترین حساسیت را به کشت محصول گندم دارد. در ادامه اثرات حذف برخی محصولات زارعی با نیاز آبی بالا و غیراستراتژیک از الگوی کشت بر درآمد کشاورزان و سطح ایستابی ارزیابی گردید. نتایج نشان می­دهد سناریو عدم کشت محصولات زراعی غیراستراتژیک به‌عنوان سناریوی تعادلی توسط هر چهار روش حل اختلاف در حالت متقارن انتخاب گردید.